Integrale aanpak sociale wijkteams wil nog niet echt van de grond komen

Sociale wijkteams lopen aan tegen te veel loketten, te complexe regels en te veel verschillende financieringsstromen, zegt onderzoekster Silke van Arum van Movisie in dagblad Trouw . Het is een conclusie die ze trok na gesprekken met de ombudsmannen van Amsterdam (inclusief Zaanstad) en Den Haag.

Het kan zijn dat die obstakels die de zo gewenste integrale aanpak van de problemen van burgers in de weg staan mede een gevolg zijn van een ontwikkeling die het Ombudsteam Zaanstreek van de PvdA blootlegt in het Jaarverslag 2017 : de gevallen die zij onder ogen krijgen worden steeds ingewikkelder . ‘In (de vijf, red.) voorgaande jaren konden we stellen dat een paar eenvoudige zaken met enkele gesprekken waren op te lossen; dit jaar zien we de casussen steeds complexer worden,’ staat daarin.

Voorbeelden daarvan zijn volgens het Ombudsteam:

• Langdurige trajecten bij de schuldhulpverlening;
• Problemen rond het aanvragen van een persoonsgebonden budget;
• Dakloosheid en uitzichtloze wachttijden voor een woning in schrijnende situaties;
• Psychische nood, waarbij bij de hulpvrager soms sprake is van ‘min of meer onvermogen om bij de desbetreffende instanties de problemen helder over het voetlicht te krijgen’;
• Weinig souplesse, gebrek aan maatwerk;
• Bejegening: burgers hebben soms het gevoel dat op hen wordt neergekeken en dat hun probleem niet serieus wordt genomen; dat niet geprobeerd wordt om te begrijpen en te helpen. ‘In een enkele situatie voelt men zich zelfs bedreigd.’

Verder wordt volgens het jaarverslag soms door burgers aangegeven dat de gemeente probeert om hulp af te houden in plaats van ondersteuning te bieden , bijvoorbeeld door het weigeren van een uitkering - ‘ook als (later) blijkt dat de burger daar wel recht op heeft’.

[embed][/embed]

In het stuk in Trouw worden ontwikkelingen gesignaleerd die naadloos aansluiten bij de ervaringen van het Zaanse Ombudsteam: de sociale wijkteams die in 2015 het gevolg waren van de decentralisatie van de zorg – van het Rijk naar de gemeenten – hebben het vooral lastig met de samenwerking tussen hulpverleners en de Dienst werk en inkomen van gemeenten. ‘De eersten willen helpen, de tweede let er vooral op of iemand recht heeft op een uitkering. Dat schuurt.’

Verrassing

Van Arum constateerde tot haar verrassing dat die de afdelingen werk en inkomen minder vaak aanschuiven bij wijkteams, terwijl juist in gezinnen met meerdere problemen vaak ook sprake is van financiële problemen.

[embed][/embed]

‘ Voor de schulden kijkt het wijkteam naar de afdeling werk en inkomen. De opvoedkundige problemen zijn een taak voor Jeugdzorg. Voor de psychische aandoeningen is het wijkteam aangewezen op de GGZ-zorg en het loket Wet maatschappelijk ondersteuning. Dat regelt bijvoorbeeld dagbesteding. In het ideale geval vormen deze instanties en afdelingen een geoliede machine. Maar ieder heeft eigen regels, verantwoordelijkheden en een eigen budget dat zij streng bewaken.’

Kostenbesparingen

De wijkteams moesten ook zorgen voor kostenbesparingen. Dat lijkt nog niet te lukken, zoals blijkt uit de financieringsproblemen in Zaanstad, Leeuwarden en Eindhoven. ‘Dat waren de koplopers met de wijkteams’, zegt Van Arum in Trouw. ‘Je zou kunnen concluderen dat kostenbesparing nog niet lukt, al is het voor zo’n conclusie nog te vroeg. Zo’n grote verandering kost tijd.’