Zaanstad ziet tekorten alleen maar verder oplopen

Met name de uitgaven voor jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning doen Zaanstad de das om. De financiële tekorten van de gemeente zijn verder toegenomen. Dat komt met name doordat het Rijk wel taken over de schutting heeft gegooid, maar er onvoldoende geld voor over heeft.

Voor 2027 en verder nemen de tekorten op de gemeentebegroting verder toe. Dat blijkt uit nieuwe ramingen die in de Voorjaarsnota zijn opgenomen. Het college ging bij de meerjarenbegroting eerder nog uit van een sluitende begroting voor komend jaar, maar rekent nu ook hier op een tekort van 4,6 miljoen euro. Het nieuwe college zal dit moeten oplossen.

In de voorjaarsnota 2026 van het Rijk zijn geen extra middelen aan gemeenten toegekend, ondanks de aanhoudende lobby vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor een gezonde balans tussen taken en middelen. Ook het huidige college van Zaanstad blijft actief in deze lobby, met wethouder Stephanie Onclin van Financiën voorop.

'Deze bezuinigingen bij het Rijk raken de kern van ónze dienstverlening aan ónze inwoners en zijn slecht voor ónze lokale economie. Ze versterken de maatschappelijke ongelijkheid en tasten het vertrouwen in de héle overheid aan. We blijven ervoor pleiten dat het Rijk structureel voldoende middelen moet geven aan gemeenten om alle taken uit te kunnen voeren,' zegt zij.

Elk jaar stelt Zaanstad een Voorjaarsnota op die uit twee delen bestaat. Dit zijn een voortgangsrapportage over het lopende jaar (2026) en de kaders van een nieuwe begroting voor de volgende jaren (2027-2030). Deze Voorjaarsnota is beleidsarm om het volgende college de ruimte voor eigen beleid te geven.

De jaarrekening van 2025 laat een positief resultaat zien van 17,9 miljoen euro zien: geld dat de gemeente wel had begroot maar niet heeft uitgegeven. Volgens de financiële kaders van de gemeenteraad stort het college dit hele bedrag in de algemene reserve. Hiermee kan het weerstandsvermogen worden versterkt – dit is het vermogen van de gemeente om onvoorziene of extra uitgaven te doen wanneer nodig.

Zaanstad ziet een financieel risico voortkomen uit de uitspraak van de rechter rond het erfpacht Omzettingsbeleid 2007. Onder andere hierdoor is verdere versterking van het weerstandsvermogen met 30 miljoen euro nodig. Naast de 'winst' van 17,9 miljoen kan mogelijk ook 2,5 miljoen worden toegevoegd vanuit het saldo van de lopende Voorjaarsnota. De dan nog ontbrekende 9,6 miljoen euro moet érgens vandaan worden gehaald.