Persoonlijke toespraak Mark Rutte bij Indisch Monument

Premier Mark Rutte haalde vandaag tijdens de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië de verhalen van zijn vader in voormalig Nederlands-Indië aan om de verschrikkingen in de Tweede Wereldoorlog te verwoorden. Zijn vader en diens eerste vrouw zaten er in verschillende kampen.

Veel Indische Nederlanders stopten hun herinneringen aan de oorlog en de Japanse kampen weg en er was in Nederland ook lange tijd weinig erkenning voor hun ervaringen en leed, zei Rutte in zijn toespraak bij het Indisch Monument in Den Haag. Zijn vader vertelde er wel geregeld over. Rutte senior ging destijds naar Indië als miliatir en werd er krijgsgevangene gemaakt. Zijn vrouw en de moeder van hun drie kinderen stierf daar van uitputting in juli 1945, een maand voor de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945. Hij hertrouwde en kreeg nog vier kinderen, onder wie Mark.

Een donker hoekje

De huiding premier groeide in Den Haag op in een gezin 'waarin Indië altijd aanwezig was'. Mijn ouderlijk huis was vol geuren en smaken die aan die tijd deden denken, zei Rutte. Als jongen luisterde hij naar de verhalen van zijn vader over Nederlands-Indië. Over diens ervaringen in gevangenschap ging het slechts 'mondjesmaat' en hij wilde ook niet mee naar een beroemde film in 1983 over krijgsgevangenen in Japanse kampen. Volgens zijn zoon probeerde hij 'het donkere hoekje' te vermijden.

[embed][/embed]

'De verhalen van mijn vader behoren nu tot mijn bagage. Ik heb daar veel van geleerd,' zei Rutte. Hij wees erop dat nu al veel meer bekend is over de kampen waar tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen crepeerden. Ook de mensen buiten het kamp hadden het zwaar, evenals de Chinezen, Molukkers en Indonesiërs. Velen moesten gedwongen werken in Indië of elders in door Japans bezet gebied in Azië, memoreerde Rutte. De oorlog in Nederlands-Indië is volgens de premier 'onlosmakelijk onderdeel van onze gezamenlijke geschiedenis'.

Kransen

Ook koning Willem-Alexander was bij de herdenking aanwezig en legde een krans. Namens onder meer de burger- en militaire slachtoffers, en namens drie generaties van de Indische gemeenschap werden kransen eveneens gelegd. Ook werd de Indische klok geluid, sprak een middelbare scholiere een rede uit, werd de vlag gehesen en het Wilhelmus gezongen. Tegen het eind van de herdenking vloog een B-25 over en opende de koning het defilé.

Aangepaste herdenking

De jaarlijkse herdenking van alle slachtoffers van het Japanse oorlogsgeweld trekt gewoonlijk duizenden belangstellenden. Dat kon dit jaar niet wegens de maatregelen tegen het coronavirus. De herdenking was toegankelijk voor een beperkt aantal hoogwaardigheidsbekleders en andere genodigden. De ceremonie was daarom live op televisie zien, ook in het buitenland. Na afloop konden belangstellenden via een interactief programma herinneringen met elkaar ophalen en een maaltijd (nasi bungkus) bereiden en nuttigen.