Nu we zélf merken hoe de inperking van vrijheid aanvoelt...

'Kom vanavond met verhalen
Hoe de oorlog is verdwenen,
En herhaal ze honderd malen:
Alle malen zal ik wenen.'

Dit zijn de laatste regels van het gedicht Vrede van Leo Vroman. Ze beschrijven de kracht van verhalen. Verhalen zorgen dat we niet vergeten. Dat we kunnen herdenken. Dat we stilstaan bij onze donkerste dagen. Op 4 mei herdenken we de zwartste bladzijde uit onze recente geschiedenis. Een bladzijde die in onze streek diepe littekens heeft achtergelaten. Op 4 mei vertellen we de verhalen over die littekens. Dan vertellen we de verhalen die we liever niet horen. Maar die verhalen zijn o zo belangrijk. Het zijn verhalen om nooit te vergeten.

Zoals de vele verhalen over Joodse Zaankanters - die simpelweg dood moesten om wie ze waren; 171 van hen kwamen niet terug uit de vernietigingskampen. Zoals fysiotherapeut Abraham Prins uit de Weverstraat in Krommenie. Hij leek de dans te ontspringen door zijn gemengde huwelijk. In 1942 werd hij toch betrapt als jood toen hij op de fiets op weg was naar een patiënt. Hij dook vervolgens niet onder, maar meldde zich bij de politie in de verwachting dat hij slechts naar een werkkamp zou gaan. Eind september 1942 kwam hij om in Auschwitz.

Zoals het gezin van Simon de Jong uit de Goudastraat in Wormerveer. Zij werden rond 22 april 1942 met andere Wormerveerse Joden gedwongen ‘geëvacueerd’ naar Amsterdam, een voorbode van wat komen zou. Na Amsterdam volgde Westerbork en van daaruit op 25 mei 1942 de trein naar Sobibor. Daar werden Simon en zijn vrouw Saartje samen met hun vijf kinderen Elisabeth, Eva, Izaak, Mendelina en Hartog meteen na aankomst door vergassing om het leven gebracht. Verhalen om nooit te vergeten.

[embed][/embed]

Zoals ook de verhalen van Zaanse verzetsstrijders. Verzetsstrijders als Jaap Boll en Remmert Aten die de vernieling van de Hembrug probeerden te voorkomen. Toen in het najaar van 1944 de geallieerden naderden wilden de Nazi’s de Hembrug, de grootste draaibrug van Europa, opblazen. Het verzet hoorde daarvan en wilde de springstof verwijderen. Na lange voorbereiding en een mislukte poging ging een groepje mannen op pad. Twee van hen, Jaap Boll en Remmert Aten, gingen in de nacht van 26 op 27 september 1944 het ijskoude water in. Zwemmend gingen ze op weg naar de middenpijler waar 400 kilo springstof in zat.

De twee moesten helse toeren uithalen om bij de dozen met explosieven te komen. Toen ze eenmaal in de buurt waren, begonnen ze aan de monsterklus. En dat terwijl er vlak boven hun, op de brug, continu gepatrouilleerd werd. De een haalde de dozen uit de opening in de pijler. De ander liet ze, zo stil mogelijk, in het water glijden. Elke keer met de spanning dat ze ontdekt zouden worden bij de zwaarbewaakte brug. Vier lange uren werkten de mannen door in de duistere, koude nacht. Vierhonderd dozen van vier kilo werden uit de brug verwijderd en verdwenen in het donkere water. De mannen werden niet ontdekt. Remmert Aten en Jaap Boll hebben dit verhaal na kunnen vertellen. Een verhaal om nooit te vergeten.

[embed][/embed]

Spreken op deze vierde mei is anders dan voorgaande jaren. Onze gemeenschap zit in een moeilijke periode. Velen van ons leven in onzekerheid over wat de toekomst zal brengen. We merken aan den lijve hoe heftig het is als je beperkt wordt in je vrijheid. De vrijheid van de één kan invloed hebben op de gezondheid en daarmee de vrijheid van de ander. Dat is het verhaal van deze tijd.

Juist op dit moment, nu we leven met onzekerheid en angst, is het belangrijk om te herdenken. Omdat we ons meer dan gewoon bewust zijn van dat wat we wel hebben. Een land waar je mag zijn wie je bent. Een land waar, ondanks verschillende meningen, saamhorigheid bestaat. Een land waar we nu worden beperkt in onze vrijheid, maar dat wel vrijwillig doen. Voor elkaar.

Op 4 mei kijken we naar onze littekens. We herdenken hen die op tragische manier geleden hebben onder de tirannie van de Nazi’s. Op 4 mei vertellen we verhalen die we nooit mogen vergeten. En we zeggen, als gemeenschap: dit nooit meer…