Nog een lange weg te gaan voor brede welvaart

De kwaliteit van leven zoals we die nu in Nederland kennen, de brede welvaart ‘hier en nu’ is hoog, maar verre van gelijk verdeeld over gemeenten. Over de periode 2015 - 2022 is de brede welvaart doorgaans toegenomen, ook in gemeenten met een lagere brede welvaart. Zaanstad moet van ver komen.

Dit blijkt uit de regionale Monitor Brede Welvaart 2023 van het CBS. Brede welvaart is de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld. De regionale brede welvaart ‘hier en nu’ en ‘later’ wordt in kaart gebracht met behulp van 42 indicatoren . Samen geven deze een breed beeld van de staat en ontwikkeling van de regionale kwaliteit van leven. Kijkend naar de toekomst zijn er voor Zaanstad acht indicatoren gevonden die een verbetering laten zien, maar ook vijf de andere kant op.

Bron: CBS

Voor elke indicator is bepaald waar een gemeente staat op de ranglijst ten opzichte van andere gebieden. Wanneer een gemeente voor een indicator in het bovenste kwart van de gemeenten staat, is sprake van een relatief hoge positie op de ranglijst. Staat een gemeente in het onderste kwart van de gemeenten, dan is sprake van een relatief lage positie op de ranglijst.

Nu en straks

Brede welvaart ‘hier en nu’ gaat over het ervaren van welzijn, materiële welvaart, gezondheid, arbeid en vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid en milieu. Brede welvaart ‘later’ gaat over de sociale, economische, menselijke en natuurlijke hulpbronnen die volgende generaties nodig hebben om ten minste hetzelfde niveau van brede welvaart te kunnen bereiken als de huidige generatie. In vergelijking met 2022 zijn de regionale verschillen in brede welvaart niet veranderd. Brede welvaart ‘hier en nu’ is relatief hoog in grote delen van Zuid-Holland, Utrecht, Overijssel en het oostelijke deel van Noord-Brabant en relatief laag in een aantal grote steden, zoals Rotterdam, Amsterdam, Lelystad, Sittard en Vlissingen. En in iets mindere mate Zaanstad.

Net als in eerdere jaren is de brede welvaart ‘hier en nu’ relatief laag in het oosten van Groningen en Drenthe, Limburg, Zeeland en de Kop van Noord-Holland. De gemeenten in deze regio’s worden gekenmerkt door een lagere arbeidsparticipatie en hogere werkloosheid, lagere ervaren gezondheid en meer overgewicht, lagere besteedbare inkomens en vooral door een lager vertrouwen in anderen en in instituties.

De trendmatige ontwikkeling van de brede welvaart ‘hier en nu’ en ‘later’ is over de periode 2015 - 2022 overwegend positief. De gemeenten die vaker onderaan de ranglijst van indicatoren staan hebben vaak ook minder positieve trends. Toch zijn er gemeenten waar de brede welvaart in 2022 in vergelijking met andere gemeenten relatief laag was, maar waar de trendmatige ontwikkeling in de acht jaar vóór 2022 gunstig was. Tilburg, Dronten en Rotterdam verkleinden op diverse indicatoren hun achterstand op andere gemeenten.