Hoe meer mensen op een kluitje, des te minder afval

Hoe meer mensen op een kluitje, des te minder afval. In zeer sterk verstedelijkt gebied wordt gemiddeld per inwoner het minste huishoudelijke afval (gescheiden) ingezameld: vorig jaar 419 kilogram. In niet-stedelijk gebied was dit 592 kilo; in Zaanstad bijna 500 kilo. Die verdeling geldt ook voor GFT, hoewel een deel van het (tuin)afval dat in de stad in de groene bak verdwijnt op het platteland naar de composthoop of naar eventuele dieren zou kunnen gaan: gemiddeld 138 kilo groente-, fruit- en tuinafval per inwoner in landelijk gebied tegenover 29 in de stad. In Zaanstad was dat cijfer vorig jaar 52,9 kilo.

Huishoudens hebben de afgelopen decennia steeds meer mogelijkheden gekregen om afval gescheiden in te leveren, maar er bestaan grote verschillen in afvalproductie en -verwerking tussen gemeenten, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek . Zo wordt in de grote steden minder vaak GFT-afval gescheiden omdat kleinbehuisden geen ruimte hebben voor een aparte container. Daarnaast verschilt de productie van afval tussen gemeenten onderling. In gemeenten met veel toeristen, zoals op de Waddeneilanden, wordt bijvoorbeeld meer afval per inwoner geproduceerd. Dat komt onder andere doordat vakantiewoningen geen geregistreerde bewoners hebben, maar er wel afval is.

Weinig glas in Zaanstad

In elke Nederlandse gemeente wordt glas gescheiden ingezameld. De verschillen tussen stedelijk en minder stedelijk gebied zijn voor glasafval minder groot dan voor gft-afval: in 2018 zamelden niet-stedelijke gemeenten gemiddeld 23 kilo glasafval per inwoner in, matig stedelijke gemeenten eveneens en zeer sterk stedelijke gemeenten zestien. Op de Waddeneilanden wordt per hoofd van de bevolking relatief veel glas opgehaald, met Schiermonnikoog (148 kilogram) en Vlieland (153 kilogram) als uitschieters. Dit is het effect van toerisme in gemeenten met weinig inwoners, dat ook te zien is in Zeeuwse kustgemeenten. Zaanstad scoorde op het gebied van glas 14,4 kilo, wat een uiterst magere opbrengst is. Bij de nieuwe manier van afvalscheiden wordt plastic samen met blik en drankverpakkingen aan huis opgehaald en moeten inwoners met glas nog steeds naar de glasbak.

Op de Waddeneilanden werd in 2018 ook relatief veel papier per inwoner opgehaald. Op Vlieland was dat 173 kilo, op Schiermonnikoog 185. In niet-stedelijke gebieden, waar de Waddeneilanden onder vallen, werd gemiddeld 68 kilogram papier per hoofd van de bevolking opgehaald. In zeer sterk stedelijke gemeenten was dat gemiddeld minder dan de helft (29). Zaanstad 'scoorde' 54,3 kilo. De cijfers vormen straks een mooie vergelijking als de nieuwe wijze van afvalinzameling in de hele gemeente is uitgerold en restafval niet meer aan deur wordt opgehaald maar naar verzamelcontainers in de wijk moet worden gebracht. Dit moet een betere scheiding tot gevolg hebben. Vooralsnog stijgt de afvalproductie hier: van 450,5 kilo per inwoner in 2017 naar 499,8 kilo een jaar later.

Huishoudelijk afval wordt onderverdeeld in gemengd afval (dat bestemd is voor nascheiding en/of verbranding), fijn gescheiden afval als glas en papier (dat met al dan niet eigen bakken wordt verzameld) en grof afval, dat veelal via de milieustraat binnenkomt. Zowel de hoeveelheid gescheiden ingezamelde fijn als grof afval neemt de laatste jaren toe. Een uitzondering is papier. In 2010 werd per inwoner in ons land nog 64 kilogram papier en karton ingezameld, in 2018 was dat 50 kilo. De reden hiervoor is de toename van digitale media en de daling in het gebruik van papieren kranten en post.