Kraanwater in Zaanstad het meest vervuild met PFAS

Het kraanwater van ruim een derde van de Nederlandse bevolking bevat meer PFAS dan volgens het RIVM aanvaardbaar is en Zaanstad staat bovenaan. Rond Zaandam en IJmuiden wordt de RIVM-richtwaarde ruim drie keer overschreden, rond Alkmaar en Den Helder twee-en-een-half keer en in Amsterdam ruim twee keer.

In het westen van Nederland is de situatie het zorgelijkst, blijkt uit onderzoek van Greenpeace op basis van data van de tien waterbedrijven. ‘Het is bizar dat er gif in ons kraanwater zit. Het is een eerste levensbehoefte en het water dat uit de kraan komt, zou overal in Nederland schoon moeten zijn,' aldus Eline Bosman, hoofd van het campagneteam bij Greenpeace. De milieuorganisatie lanceert daarom een postcodechecker waar mensen kunnen zien hoeveel PFAS er in hun kraanwater zit.

Drinkwaterbedrijven winnen het water op 183 locaties door heel Nederland. Het algemene beeld is dat vooral in het westen van Nederland het gezondheidsadvies sterk wordt overschreden. Bosman: ‘Waterbedrijven doen hun best om de PFAS-waardes zo laag mogelijk te houden. Daarvoor moet er flink geïnvesteerd worden in nieuwere en betere filterinstallaties. De rekening hiervoor komt bij de burger terecht en niet bij de veroorzakers van deze giftige vervuiling, de chemische industrie.’

Het onderzoek richt zich vooral op de PFAS-waarden in ons kraanwater, maar niet waar dit gif exact vandaan komt. Overheidsinstanties als de Algemene Rekenkamer, de Unie van Waterschappen en onlangs de Inspectie Leefomgeving en Transport maken zich zorgen. De hoeveelheid PFAS in rivieren en grondwater blijft toenemen zolang chemische bedrijven PFAS mogen blijven maken en PFAS wordt toegepast in allerlei producten. Ook PFAS in landbouwgif is een groot probleem.

Er bestaan ondertussen duizenden verschillende soorten PFAS in tal van toepassingen. Uiteindelijk komen deze PFAS in het milieu terecht, omdat deze ‘forever chemicals’ niet afbreken. Bosman: ‘PFAS-stoffen vormen een gevaarlijk gif en moeten verboden worden. Wij pleiten voor een algeheel verbod op het produceren, lozen, toepassen en importeren van PFAS. Er zijn genoeg alternatieven, we hebben die chemische troep niet nodig.’

Hoewel PFAS schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid, adviseert het RIVM en de koepel van drinkwaterbedrijven Vewin om kraanwater wel te blijven drinken. Greenpeace sluit zich daarbij aan. Bosman: ‘De oplossing ligt niet in het overstappen op plastic flessen water, maar in het stoppen van de chemische industrie die maar door blijft gaan met het produceren en lozen van PFAS.' De hoeveelheid PFAS in het drinkwater valt overal nog wel ruim binnen de wettelijke norm. Op Europees niveau is geregeld dat er maximaal 100 nanogram PFAS in een liter drinkwater mag zitten.