Naam CPN officieel terug in politieke arena; oud-bolwerk verdwenen

De Communistische Partij van Nederland is officieel terug op het politieke toneel. Terwijl veruit de meeste partijen een naamsverandering met veel tromgeroffel zouden aankondigen, is het in ere herstellen van de naam van de ook in de Zaanstreek ooit zo aanwezige CPN vrijwel ongemerkt voorbij gegaan. 

Op een buitengewoon congres eind september werd door de Nieuwe Communistische Partij (NCPN) unaniem besloten om het woord 'Nieuw' uit de naam te schrappen. In 1991 hief de CPN zichzelf op om op te gaan in GroenLinks, maar daar was lang niet iedereen binnen een partij een voorstander van. Ontevreden oud-CPN'ers richtten in 1992 de NCPN op. Destijds was het vanwege juridische drempels en het risico op verwarring niet mogelijk om de naam Communistische Partij van Nederland direct te claimen.

Nu deze juridische belemmeringen niet meer bestaan keren de leden van de strikt marxistisch-leninistische partij terug onder de vlag die de lading het beste dekt. De partij is antikapitalistisch, anti-NAVO en eurosceptisch. Het officiële partijorgaan is het maandblad Manifest. Op dit moment heeft de (N)CPN geen wethouders of raadsleden meer, maar dat betekent niet dat ook de aanhang volledig verdwenen is.

De Fryske Marren (met onder andere de kern Lemmer) was jarenlang het laatste sterke bolwerk van de NCPN, waar kopman Rinze Visser decennialang in de gemeenteraad zat. Na in december 2025 om gezondheidsedenen te zijn gestopt besloot zijn partij om bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart dit jaar niet meer mee te doen in De Fryske Marren. In de gemeente Oldambt in Oost-Groningen is overigens een tweede communistische partij actief, de Verenigde Communistische Partij (VCP). Deze afsplitsing van de NCPN heeft er drie zetels in de 25 stuks tellende gemeenteraad.

Dat de CPN een comeback zal maken in de ooit zo 'rooie' Zaanstreek ligt niet voor de hand. Hoewel de CPN er decennialang prominent aanwezig was en vele raadsleden en wethouders leverde - bij de vorming van Zaanstad in 1974 won de CPN in één klap acht zetels en leverde zij twee wethouders - wist de NCPN er nooit ook maar één zetel te veroveren. Toch is de geschiedenis van de CPN in wat nu Zaanstad is niet onder het tapijt geschoven.

In de raadzaal van Zaanstad wordt de naam van de vooraanstaande in Zaandam geboren politicus Marcus Bakker gebruikt op de schermen of panelen van het digitale vergadersysteem voor de spreektijden en microfoonbediening. Zaanstad heeft de microfoons of spreektijd-knoppen vernoemd naar historische en bekende Zaanse figuren. Marcus Bakker staat in dit rijtje symbool voor de Zaanse politieke en maatschappelijke geschiedenis. Hij komt niet voor op de dit jaar onthulde herdenkingsplaquette met zeventien namen van Zaanse joodse en CPN-raadsleden die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn weggezuiverd, omdat hij toen nog geen raadslid was.