Geen idee hoeveel inwoners dupe worden van kostendelersnorm

'In de gemeente Zaanstad staat het leveren van maatwerk centraal,' is een mantra in onze gemeente. Maar hoe werkt dat in de praktijk? Het college heeft er wat de kostendelersnorm voor bijstandsgerechtigden betreft totaal geen zicht op.

Dat blijkt uit de antwoorden op vragen van de SP-raadsleden Anna de Groot en Evert Hartog over dakloosheid als gevolg van de toepassing van de kostendelersnorm bij bijstandsuitkeringen. Het televisieprogramma Argos kwam eerder dit jaar met een aflevering waaruit bleek dat veel kinderen van ouders met een uitkering noodgedwongen het huis verlaten als ze 21 worden, omdat in de bijstand dan de kostendelersnorm gaat gelden en ze 'te duur worden'.

Geen idee

Enkele van de vragen van de SP aan het college luidden: 'Kunt u ons meedelen hoeveel personen in Zaanstad er door het toepassen van de kostendelersnorm dakloos zijn geraakt? Hoeveel personen, voor wie door de kostendelersnorm dakloosheid dreigde, hebt u alsnog aan passende woonruimte kunnen helpen? Hoeveel personen konden na het toepassen van maatwerk alsnog op het huidige adres blijven wonen?' Het nogal ontluisterende antwoord: 'Nee, wij hebben geen inzicht in het aantal personen dat in Zaanstad door het toepassen van de kostendelersnorm dakloos is geworden.'

Geen klein aantal

Op het moment van de beantwoording van de vragen hadden 595 van de 4104 inwoners met een uitkering met de kostendelersnorm te maken. 'Op dit moment wordt aan het verbeteren van de processen gewerkt om in de toekomst sneller informatie uit het uitkeringssysteem te halen. Daardoor is het nu niet mogelijk u meer gedetailleerde informatie te geven. Ook kunnen wij op dit moment geen aantallen kostendelers noemen over 2019,' schrijft het college. 'Bij de uitvoering van de Participatiewet staat in Zaanstad het leveren van maatwerk centraal. Bij het behandelen van een aanvraag om bijstand wordt altijd gekeken naar de individuele omstandigheden van betrokkene en wordt maatwerk geleverd daar waar dat nodig is.'

Geen capaciteit voor overzicht

Dat laatste is het beleid, maar het zicht op de uitvoering ontbreekt dus. 'Als maatwerk is toegepast is dit alleen in het dossier opgenomen. Gegevens opgenomen in een dossier kunnen alleen handmatig geïnventariseerd worden. Dat maakt dat het leveren van een overzicht een tijdrovende klus is, waarvoor op dit moment geen capaciteit kan worden vrijgemaakt.' Ook staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is bezorgd over de gevolgen die de kostendelersnorm kan hebben en riep gemeenten op om meer gebruik te maken van de ruimte die ze hebben om schrijnende situaties te voorkomen: ambtenaren kunnen dan de kostendelersnorm buiten toepassing verklaren.

In gesprek meegenomen

Hoe gaat Zaanstad met die beleidsruimte om, vroegen De Groot en Hartog. Het antwoord: 'Omdat de afweging om de kostendelersnorm buiten toepassing te verklaren op individuele gronden en op persoonsniveau wordt gemaakt, hebben wij geen inzicht in de mate waarin van deze mogelijkheid gebruikgemaakt wordt. Het bespreken van de woonsituatie van betrokkene is een vast onderdeel van het intakegesprek. Als de kostendelersnorm van toepassing is, wordt dit in het gesprek meegenomen.' Wat dat in de praktijk oplevert is dus volstrekt onduidelijk. Wat Zaanstad wel weet: begin dit jaar waren 57 Zaanse jongeren dakloos .

.