Waarschuwing voor risico's focus op kleine Zaanse kerncentrale

Kleine kerncentrales als aanvullung op de lokale of regionale energievoorziening zijn niet zonder risico's. Ook deze Small Modular Reactors (SMR's) produceren levensgevaarlijk radioactief afval, waarschuwt milieuorganisatie Wise. In Zaanstad stelden de PVV en Lokaal Zaans voor om er verkennend onderzoek naar te doen, maar een (vorige) raadsmeerderheid was er niet happig op.

Wise constateert iuntussen dat de discussie over SMR's het invoeren van effectieve klimaatmaatregelen kan vertragen. De PVV en LZ spraken in een agenda-initiatief van 'betaalbare, schone en betrouwbare energie' en ze noemden begin dit jaar hét moment om de meewaarde van kleine kerncentales voor Zaanstad of de regio in kaart te brengen. Met de nieuwe  Nationale Kernafval Race wil Wise misverstanden aan de orde stellen.

'Ten eerste zijn er nog geen werkende SMR's in de westelijke wereld en mocht het überhaupt ooit zover komen, dan zal het nog tientallen jaren duren voordat de eerste commerciële modellen in Nederland aan het net gekoppeld kunnen worden. Zo lang kunnen we niet wachten als we de doelstelling van een CO2-vrije electriciteitsproductie willen realiseren. Daarnaast zijn SMR’s net als de grote kerncentrales duur om te bouwen en zal de stroomprijs dus hoog zijn. We zien steeds vaker initiatieven sneuvelen omdat de financiering niet rondkomt,' aldus Wise.

Er zijn diverse ontwerpen met een verschillende technologie en verschillende grootte qua te leveren stroom. 'Dat heeft verstrekkende gevolgen voor de eisen die aan een locatie gesteld moeten worden. Ook is nog niet bekend welke veiligheidsnormen de toezichthouder gaat hanteren voor de nieuwe kerncentrales. Hoe groot wordt de cirkel waarbinnen er restricties gaan worden opgelegd voor industrie of nieuwbouw van woningen? Welke koelwaterbehoefte zal een SMR hebben? Hoeveel ruimte zal een kleine kerncentrale innemen?' Antwoorden ontbreken nog.

Dan het kernafval. Op dit moment ligt het Nederlandse kernafval deels in Frankrijk en deels in Zeeland. 'De Nederlandse overheid heeft officieel als standpunt dat we in 2100 een beslissing moeten hebben genomen over de eindberging en dat deze berging met ingang van 2130 in gebruik moet worden genomen. De vorige regering heeft de wens uitgesproken om al in 2050 een beslissing te hebben genomen. Onduidelijk is waar en wanneer er een veilige eindberging in gebruik kan worden genomen.'

Onderzoek van onder andere de Stanford University in de Verenigde Staten heeft uitgewezen dat er een grote kans is dat kleine kerncentrales relatief meer afval zullen produceren. Dat maakt het probleem van de eindberging des te urgenter. Wise laat nu het publiek stemmen op een dorp of stad waar volgens hen kernafval kan worden opgeslagen - ook al betekent het wellicht dat het dorp zal moeten verdwijnen voor de komst van het afval. De centrale vraag is: als je kiest voor kernenergie, kies dan ook voor het dorp dat mag verdwijnen. Waar in ons land dan ook. Den Haag staat momenteel bovenaan, maar er is ook één stem uitgebracht op Wormerveer. 

De Zaanse PVV en LZ vroegen 'nadrukkelijk géén bouwbesluit en géén locatiekeuze' voor een SMR: 'Het gaat om de vraag of we als gemeente vooruitkijken en onze opties in beeld brengen, juist gezien de groeiende energievraag, leveringszekerheid en netproblematiek,' schreven Boy Boomsma (PVV) en - inmiddels wethouder - Rob Karst (LZ).  Over afval werd niet gerept.