Plan Lokaal Zaans voor toekomst Schans zonder afsluiting

Lokaal Zaans heeft een alternatief plan uitgewerkt voor de toekomst van de Zaanse Schans. De gekozen route om van de Schans een erfgoedpark te maken met een entreeprijs van 17,50 per persoon lost volgens de partij de problemen niet op. De partij sorteert voor op een model zonder afsluiting en met een gescheiden route voor het Zaans Museum.

De problemen op de Schans spelen overigens volgens LZ pas een jaar of 20. De Stichting Zaanse Schans werd opgericht in 1961 en kreeg het erfgoed inclusief parkeerterrein van de gemeente in beheer voor één gulden. Door huurinkomsten en parkeeropbrengsten kon het beheer jarenlang worden uitgevoerd. Daarna ontstonden door de toenemende aantrekkingskracht op toeristen de knelpunten, volgens LZ:

• De drukte op piekdagen.

• Parkeeroverlast in de buurt (ook buiten piekdagen).

• De hoge kosten voor achterstallig onderhoud (zestien miljoen euro) en de jaarlijkse exploitatie (rond drie miljoen) van het Zaans Museum.

• De kosten de verduurzaming van het erfgoed.

• Te weinig scheiding tussen fietsers en voetgangers, met gevaarlijke situaties tot gevolg. 

Deze obstakels tackelen door het historische buurtje af te sluiten gaat volgens LZ verzanden in juridische trajecten en 'levert onder aan de streep niet de fictieve zak geld op waar iedereen op hoopt, maar gaat alleen maar geld kosten'. En het hoeft allemaal niet zo ingewikkeld te zijn. 'Er worden twee dossiers door elkaar gehaald. Het eerste dossier is drukte en leefbaarheid. Dat vraagt om betere verkeersregie, parkeeroplossingen, handhaving, routing en piekmanagement. Het tweede dossier is financieel.'

Gemakzuchtig

Het afsluitingsmodel probeert beide problemen tegelijk op te lossen en Lokaal Zaans noemt dat 'bestuurlijk gemakzuchtig' en 'een soort dictatoriale wanhoopspoging'. 'Drukte los je niet automatisch op met een hek, al is het een virtueel hek. Verkeersveiligheid verbeter je niet met een loket. En een structureel begrotingsprobleem van het museum wordt niet opgelost door een juridisch risicovol entreegebied te creëren.' 

Museum vs theater

Toeristen betalen nu entree bij molens, entree bij musea, parkeergeld en bestedingen bij ondernemers. De Zaankanter mee aan publieke taken zoals onderhoud van de openbare ruimte, net als in heel Zaanstad. 'De hoge kosten voor de Zaanse Schans zijn nu vrijwel geheel toe te schrijven aan subsidie voor het Zaans Museum en de hoge kosten voor renovatie ervan. Ter vergelijking: voor het Zaantheater betaalt de Zaankanter ook. Ook het theater kan niet draaien zonder subsidie. Als we dat vertalen naar wat de Zaankanter betaalt is dat 23 euro per jaar voor het Zaans Museum en 25 per jaar voor het Zaantheater.' 

Specifieke groepen

Het gat in het inkomen van de Zaanse Schans zit volgens de analyse van LZ bij specifieke bezoekersstromen: touringcars die toeristen droppen om geen parkeergeld te hoeven betalen; OV-bezoekers die geen parkeerbijdrage leveren; snelle groepsbezoeken zonder structurele gebiedsbijdrage omdat ze geen entree betalen. 'Dat vraagt om gerichte oplossingen. Niet om het op slot zetten van een heel woon-werkgebied.' 

.LZ wil de veiligheid en leefbaarheid structureel organiseren met tijdsloten en met een gedifferentieerd parkeertarief voor touringcars om toeristenstromen beter te spreiden, consequente handhaving op foutparkeren en ongewenste stops, handhaving op zakkenrollers, de ontvlechting van fiets- en voetgangersstromen en het bouwen van een parkeergarage.

De rolverdeling moet daarnaast helder in elkaar steken: de gemeente handhaaft, beheert de openbare ruimte, voert de regie en int de parkeerinkomsten en de stichting focust op onderhoud en de verhuur van de panden. Vereniging De Zaansche Molen focust op haar eigen molens, zoals zij dat al jaren doet en het Zaans Museum op het beheer en de exploitatie van haar collectie. Bewoners kunnen hun stem laten horen via het bewonersoverleg en de gemeente weegt hun belangen mee; ondernemers gebruiken daarvoor het ondernemersoverleg. 

Structureel overleg

Daarnaast wordt een structureel overlegorgaan voorgesteld waarin bewoners, ondernemers, molens, museum, stichting en gemeente periodiek samenkomen. Alle bezoekers betalen een gering bedrag en de molens en musea behouden hun eigen entreeprijzen, zo mogelijk met een verbeterde (en betaalbare) Zaanse Schans Card. Ondernemers dragen verplicht bij via een bedrijveninvesteringszone.