Vooral wonen, natuur en milieu onder druk in onze provincie

De Brede Basismonitor Noord-Holland 2026 laat zien dat vooral op het gebied van wonen, natuur en milieu ontwikkelingen onder druk staan. De economie blijft groot en de provincie doet het goed op het gebied van welzijn, samenleving en gezondheid.

Met de monitor op basis van eigen onderzoek en onderzoeksgegevens van andere instanties worden belangrijke trends in de provincie op overzichtelijke en systematische wijze zichtbaar. De brede welvaart waar in de monitor naar wordt verwezen gaat verder dan alleen economische groei. Het gaat ook over thema’s als welzijn, samenleving, gezondheid, werk, bereikbaarheid, wonen, natuur, milieu en klimaat. De provincie gebruikt de gegevens bij het maken van beleid, maar de informatie is ook beschikbaar voor derden.

De monitor laat zien dat de woningmarkt één van de grootste uitdagingen blijft. Het woningtekort is groot en de markt is krap. Noord-Holland kent de hoogste woningprijzen van Nederland, waardoor de betaalbaarheid voor veel inwoners onder druk staat. Ook de tevredenheid over de eigen woning en woonomgeving ligt iets lager dan het landelijk gemiddelde.

Het aantal woningbouwplannen vertoont een licht dalende trend. Positief is de recente toename van het aantal woningen waarvan de bouw is gestart. Toch is dit nog onvoldoende om te voldoen aan de woningbouwopgave. In Noord-Holland zijn meer woningbouwplannen nodig die op de korte termijn kunnen worden gerealiseerd.

Noord-Holland blijft de provincie met de grootste economie en een hoog bruto binnenlands product per inwoner. Ook zijn de inkomens relatief hoog. Tegelijkertijd zijn inwoners minder positief over hun financiële situatie. Relatief veel huishoudens hebben te maken met schulden en het vermogen ligt lager dan gemiddeld, mede door het lagere aandeel koopwoningen. Investeringen in innovatie nemen toe, maar groeien niet sneller dan de economie als geheel waardoor de innovatiekracht per saldo stabiel blijft.

De natuur staat onder druk. De biodiversiteit neemt al langere tijd af en blijft achter bij de landelijke ontwikkeling. Ook de oppervlakte groen-blauwe ruimte per inwoner is relatief laag, wat samenhangt met de hoge bevolkingsdichtheid.

Op het gebied van milieu is het beeld wisselend, maar op meerdere onderdelen ongunstig. Zo liggen geluids- en lichthinder ruim boven het landelijk gemiddelde. Tegelijk zijn er ook positieve ontwikkelingen, zoals de opnieuw afgenomen stikstofuitstoot: de uitstoot van zowel ammoniak als stikstofoxiden vertoont een dalende trend. Ook is de fosfaatuitstoot relatief laag en ligt de luchtkwaliteit rond het Nederlands gemiddelde. De zwemwaterkwaliteit is over het algemeen goed, maar voldoet niet aan de norm.

Meer mensen zijn aan het werk, de gezondheid van inwoners is relatief goed en de bereikbaarheid met het openbaar vervoer is sterk. Tegelijkertijd zijn er zorgen over de verkeersdoorstroming en -veiligheid, onder meer vanwege een toename van het aantal verkeersslachtoffers.