Stikstofbanken toch niet ei van Columbus voor uitstoot

De uitspraak waarmee de rechtbank onlangs de natuurvergunning voor de bouw van circa 160 woningen in Bergen vernietigde heeft ook gevolgen voor Zaanstad. Bergen wilde pal naast het Natura 2000-gebied Noordhollands Duinreservaat bouwen, maar de rechter veegde de onderbouwing dat de vergunning voor nieuwe stikstofuitstoot kan worden gecompenseerd met de emissiewinst door de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur van tafel.

Ook in Zaanstad wordt gewerkt met de uitruil van stikstofbronnen om plannen te kunnen doorzetten en de hoop was gevestigd op het door de provincie opgezette Regionaal Stikstof Registratie Systeem met stikstofbanken voor de energietransitie, de circulaire economie en de verduurzaming van de industrie in het Noordzeekanaalgebied. De uitspraak over Bergen maakt dat deze stikstofbanken voorlopig niet meer gebruikt kunnen worden voor vergunningverlening en andere besluiten die daarop zijn gebaseerd zullen waarschijnlijk eveneens sneuvelen indien ze bij de rechter worden aangevochten.

Onvoldoende onderbouwing

Op grond van de Habitatrichtlijn moeten lidstaten van de Europese Unie voor elk plan of project dat 'significante gevolgen' kan hebben voor Natura 2000-gebieden een passende beoordeling maken van deze gevolgen. Ook de verlaging van de maximumsnelheid is zo’n plan of project. Er kan alleen toestemming voor een plan of project komen als zeker is dat dit de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden niet aantast. Volgens de rechtbank blijkt echter uit de rapporten waarop de verlaging van de maximumsnelheid is gebaseerd dat niet kan worden uitgesloten dat de natuurlijke kenmerken van enkele Natura 2000-gebieden tóch worden aangetast, en dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de toename van stikstofdepositie weg te nemen.

[embed][/embed]

De in december 2019 ingevoerde verlaging van de maximumsnelheid van 130 naar 100 kilometer is de eerste en tot nu toe enige concrete landelijke maatregel om de stikstofemissies terug te dringen. Daar moest in mei van dat jaar eerst een uitspraak van de Raad van State aan te pas komen, die het rekenkundige model Programma Aanpak Stikstof naar de prullenbak verwees. De snelheidsverlaging heeft echter niet uitsluitend positieve effecten: het verkeer is op sommige trajecten juist toegenomen omdat die door de ingreep aantrekkelijker werden.

Beschermingsverplichting

De Habitatrichtlijn stelt dat met nieuwe plannen en projecten ernstig aangetaste natuur niet verder aangetast mag worden (verslechteringsverbod) en dat in het geval van ernstig aangetaste beschermde natuur die hersteld moet worden (de oorzaken van de schade wegnemen en beschermingsmaatregelen treffen). Beschermingsmaatregelen kunnen daarnaast geen schaamlap zijn om nieuwe stikstofbronnen toe te laten.