Rode Buurt in Zaandijk lichtend voorbeeld behoud erfgoed

De Rode Buurt in Zaandijk profiteert van de laatste ronde van de Erfgoed Deal . Het Rijk heeft zes ton toegekend die de renovatie en gedeeltelijke nieuwbouw mogelijk moet maken. De Rode Buurt wordt gezien als 'een toekomstbestendige arbeiderswijk met de typische kenmerken van een tuindorp'. Het plan trekt landelijk de aandacht.

Zaanstad en woningcorporatie Parteon gaan samenwerken bij de verduurzaming van bestaande woningen, de vervangende nieuwbouw en een klimaatadaptieve herinrichting van de openbare ruimte, met cultuurhistorie als bindend element. Daarbij gaat het ook om de openbare ruimte die door de typische tuindorpachtige opzet een zeer groen karakter heeft. 'De Rode Buurt fungeert hierin als pilot om dat zo te doen dat de cultuurhistorische waarden behouden blijven. De relatie tussen architectuur en openbare ruimte is namelijk een belangrijk kenmerk van deze vroeg 20-ste eeuwse buurt,' aldus de plannen.

Ruim 20 nieuwe huizen

De Rode Buurt bestaat uit drie complexen waarbij de corporatie Parteon deels kiest voor een combinatie van nieuwbouw en (voor het grootste deel) renovatie. De cultuurhistorisch hoogst gewaardeerde woningen worden van binnen geïsoleerd en gerenoveerd, de 26 woningen in de centraal gelegen straat worden vervangen door 24 huizen voor gezinnen. De architectuur van de 24 woningen wordt modern, maar sterk geïnspireerd op de architectuur van het tuindorp.

Ingrepen zijn het toevoegen van geveltuinen, groen in de straat, het toevoegen van bomen en natuurinclusief bouwen. Dit alles maakt in de ogen van de 'ury die de ingediende voorstellen beoordeelde dat de Rode Buurt aansluit bij alle aspecten van de Erfgoed Deal: 'Het project maakt duidelijk waar de omissie zit in het landelijke beleid, namelijk dat er voor sloop/nieuwbouw van corporatiebezit met erfgoedwaarden wel subsidies zijn en voor herstel en behoud niet.'

Landelijk voorbeeld

Parteon steekt financieel zijn nek uit door woningen te behouden en te verduurzamen in plaats van te slopen. Daarnaast wordt het een gasloze, duurzame en klimaatadaptieve wijk, met instemming van bewoners en met behoud van identiteit. 'Qua opschaalbaarheid is dit project groot, in alle steden in Nederland speelt deze problematiek met sloop van wijken en erfgoedwaardig corporatiebezit omdat het nooit voordeliger is de wijken te verduurzamen in samenhang met behoud. De kracht zit erin dat zonder financiering van de Erfgoed Deal naar verwachting sloop alsnog gaat plaatsvinden en er nu is gekozen is om gelijktijdig woningen te verduurzamen en de openbare ruimte aan te pakken,' aldus de beoordeling.

Leeromgeving

De leeromgeving zit goed in elkaar, ministeries en koepelorganisaties worden betrokken en er komt een essay over de keuzes die zijn gemaakt en die de basis vormen van deze aanpak. Ook is er een leerplan met universiteiten in Nederland. 'Het vormt hopelijk de start van fundamenteel anders kijken naar waardevol erfgoedbezit van woningbouwcorporaties,' luidt het oordeel. De zes ton is echter wel 150.000 euro minder dan Zaanstad had gevraagd. De gemeente wordt geadviseerd 'om dringend in gesprek te gaan met bijvoorbeeld de provincie Noord-Holland voor de overige financiering, vanwege het sterke nationale belang van deze aanvraag'.