Provincie wil dat Rijk netcongestie behandelt als nationale crisis

Noord-Holland heeft het Rijk opgeroepen om netcongestie als een nationale crisis te behandelen. Ook wanneer meer stikstofruimte beschikbaar komt, blijven plannen voor bijvoorbeeld woningbouw vastlopen als het elektriciteitsnet niet voldoende meegroeit.

Noord-Holland loopt bij woningbouw, verduurzaming, mobiliteit en economische ontwikkeling steeds vaker tegen de grenzen van stikstofruimte en het elektriciteitsnet aan. Daarom kreeg adviesbureau Berenschot opdracht om te onderzoeken wat het volle stroomnet en de beperkte stikstofruimte betekenen voor haar plannen om zo beter te kunnen prioriteren, de lobby richting het Rijk scherper te maken en zelf onnodig de vertragende factor te zijn.

Er zijn woningen nodig, bedrijven willen verduurzamen en mobiliteit wordt steeds meer elektrisch. Ook zijn nieuwe voorzieningen en economische ontwikkeling nodig. Deze opgaven vragen allemaal om ruimte: in de fysieke leefomgeving, binnen de stikstofregels en op het elektriciteitsnet. De provincie werkt al jaren aan meer ruimte op het stroomnet en binnen de stikstofregels, samen met het Rijk, de netbeheerders en gemeenten. Desondanks kan maar ongeveer één procent van de onderzochte ontwikkelingen doorgaan.

Nederland wekt steeds meer duurzame elektriciteit op en gebruikt ook steeds meer stroom. Het elektriciteitsnet groeit alleen niet snel genoeg mee. Op drukke momenten ontstaat daardoor een file op het stroomnet - netcongestie. De impactanalyse van Berenschot geeft weer dat netcongestie in alle onderzochte scenario’s de grootste remmende factor is. Schaarste blijft daarmee ook in gunstige scenario’s bestaan: slechts 43 orocent van de onderzochte ontwikkelingen kan dan doorgaan.  

De gevolgen zijn al merkbaar voor inwoners, ondernemers en overheden. Nieuwe woonwijken, bedrijven, scholen en ziekenhuizen kunnen soms niet of niet op tijd worden aangesloten. Uit de impactanalyse blijkt nu dat van de nog te realiseren nieuwbouwwoningen in de huidige situatie maar zo'n elf procent kan worden gebouwd. Van de verduurzaming en groei van de industrie komt vrijwel niets terecht vóór 2030 en van de geplande publieke laadinfrastructuur kan vrijwel niets worden aangesloten.

Ontwikkelingen die geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig hebben, zoals het isoleren van woningen en het afronden van natuurprojecten, kunnen wel doorgaan. Netuitbreidingen kosten tijd door vergunningen, ruimtelijke procedures en de beperkte beschikbaarheid van mensen en materieel. De provincie verwacht dat de schaarste op het stroomnet nog jarenlang aanhoudt.

Noord-Holland draagt een bovengemiddeld deel van de gevolgen. De provincie heeft een sterke economie, veel industrie, hoge concentratie van datacenters en weinig vrije ruimte. Tegelijk is Noord-Holland afhankelijk van landelijke regels, voldoende uitvoeringskracht en snelle wetgeving om de grote uitbreiding van het elektriciteitsnet mogelijk te maken. 

Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten bepalen de komende tijd welke opgaven voorrang krijgen, welke ambities langzamer doorgaan en welke plannen voorlopig niet haalbaar zijn. De provincie werkt deze keuzes uit met gemeenten, netbeheerders, bedrijven, inwoners en andere partners.