De financiële situatie van de Nederlandse gemeenten is zorgelijk en Zaanstad is geen uitzondering. Vanaf 2026 wordt het door bezuinigingen door het Rijk vrijwel onmogelijk sluitende begrotingen voor elkaar te krijgen. Uit de Zaanse raad klinkt protest, nadat eerder al de commissaris van de Koning
de alarmklok luidde .
Het plan van het kabinet is om gemeenten drie miljard euro te korten en dat gaat onvermijdelijk leiden tot ingrijpende en zichtbare bezuinigingen, verschraling van de lokale voorzieningen en grote negatieve gevolgen voor de aanpak van grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, criminaliteitsbestrijding, zorg voor jongeren en ouderen, het klimaat en de energietransitie. De Zaanse SP, VVD, ChristenUnie, D66, GroenLinks, Rosa, CDA, PvdA en Partij voor de Dieren rebelleren.
Landelijk manifest
Zij stellen in een motie dat om doelen te halen een goede en gelijkwaardige samenwerking tussen de gemeenten en het Rijk noodzakelijk is, zoals ook in de Code Interbestuurlijke Verhoudingen is vastgelegd. Den Haag houdt zich daar echter niet aan met enzijdige ingrepen die 'voor gemeenten niet alleen onbegrijpelijk, maar vooral onredelijk en onhoudbaar' zijn. Sterker: de democratische stabiliteit dreigt te verdwijnen uit gemeenten, stellen de ondertekenaars. Dat landelijk meer dan 1100 raads- en commissieleden uit ruim 300 gemeenten het manifest
Zonder geld geen gemeente ondertekenden geeft de omvang van de zorgen wel aan.
Oproep aan PVV, NSC, BBB en VVD
De Zaanse fracties roepen het nieuw te vormen kabinet op om in het regeerakkoord te regelen dat gemeenten hun belangrijke maatschappelijke opgaven kunnen realiseren door hiervoor structureel voldoende geld beschikbaar te stellen via het gemeentefonds en om ervoor te zorgen dat gemeenten 'nooit meer in een situatie terecht kunnen komen' waarbij wel taken worden opgelegd, maar de daarvoor benodigde middelen achterwege blijven. Hwet is aan het college van Zaanstad om die boodschap luid en duidelijk neer te leggen bij de formerende partijen. Het is in dat licht gezien opmerkelijk dat de Zaanse PVV niet bij de ondertekenaars van de motie is.