Gemeente weet zelf niet goed welke bomen ze heeft

Zaanstad kent een opmerkelijk hoog percentage gemeentelijke bomen waarvan de soortnaam niet bekend is, blijkt uit nieuw onderzoek van Natuur & Milieu: 15,9. Alleen Delft gaat daar van 28 onderzochte grote gemeenten met 33,5 procent nog overheen. Wat verder opvalt is dat Zaanstad bijna geen bomen telt die op de zwarte lijst van invasieve exoten staan, maar dat zegt gezien de gebrekkige administratie dan weer niet zo veel.

De meeste bomen die gemeenten aanplanten zijn goed voor de natuur in de stad, maar gemeenten planten volgens het onderzoek soms bomen aan die nauwelijks iets doen voor de biodiversiteit – of zelfs ronduit schadelijk zijn. Zogeheten invasieve exoten kunnen zich snel verspreiden en inheemse soorten. Wetenschappers van Wageningen University & Research en Floron (Floristisch Onderzoek Nederland) stelden vast dat driekwart van alle gemeentelijke bomen op de groene lijst staat. Van deze soorten is wetenschappelijk aangetoond dat ze goed zijn voor de soortenrijkdom in Nederland. Van alle doorgelichte gemeenten heeft Zaanstad de minste gemeentelijke bomen. En er komen er relatief weinig bij.

Van de bijna 2,5 miljoen bomen waar de analyse over gaat hoort vier procent tot soorten van de zwarte lijst. Deze boomsoorten kunnen schadelijk zijn voor hun omgeving. De beruchte hemelboom bijvoorbeeld, die gifstoffen afgeeft aan de bodem en de groei van andere soorten dwarsboomt. Daarvan staan er in Zaanstad 86. Inmiddels is deze soort in de EU verboden, maar toch blijkt hij nog wel eens te worden geplant. Enkele andere soorten op de zwarte lijst zijn de valse acacia, de zilverwilg, het erwtenboompje en de sering.

Zomereik

Als voorbeeld van een nuttige inheemse boomsoort noemen de onderzoekers de zomereik, die door gemeenten het meest wordt geplant van alle bomen. Een goede zaak vinden de experts dat, want zo’n boom trekt gemiddeld alleen al 450 insectensoorten aan en vormt zo 'een ecosysteem op zich'. De Amerikaanse eik, die hier niet van nature thuishoort, maar ook soms wordt geplant, trekt gemiddeld slechts dertien insectensoorten aan. Die boom heeft ook nog een invasief karakter, klinkt het.

Geen verbetering

De onderzoekers waarschuwen dat de aanplant van invasieve soorten nauwelijks is gedaald in de afgelopen 23 jaar, terwijl gemeenten zelf zeggen er scherp op te zijn. Het aandeel bomen van de groene lijst is juist wat afgenomen. 'Gemeenten laten in hun aanplantbeleid kansen voor biodiversiteit liggen,' luidt dan ook een van de conclusies. Van de onderzochte gemeenten heeft Amsterdam de meeste bomen: 259.000. Zaanstad heeft er 20.000. Op dit moment woedt een discussie over de waarde van nieuwe bomen in Het Kalf

in Zaandam, die ook niet bevorderlijk zouden zijn voor de biodiversiteit.