Festival rond het turbulente leven en werk van Jacob Israël de Haan in Het Weefhuis

Het Weefhuis in Zaandijk houdt in het 100ste geboortejaar van de Zaanse journalist, schrijver, dichter, publicist, rechtsgeleerde en (anti-)zionist Jacob Israël de Haan een festival om hem te gedenken.  'Zelfs in zijn eigen stad is hij amper bekend,' weet de organisatie, hoewel zijn naam toch heus in het straatbeeld aanwezig is. Het festival vindt van vandaag tot oudejaarsdag plaats onder de vlag van De Zaanse Regenboog.

Een gedicht van hem siert het muurtje tegenover de voormalige synagoge op de Gedempte Gracht in Zaandam, in de stad is een straat naar hem vernoemd, een andere dichtregel van De Haan staat op het Homomonument in Amsterdam én hij refereerde in zijn werken regelmatig aan de Zaanstreek. Bij kunstenaars is hij juist heel bekend: ook in onze tijd nog inspireert hij hen van het maken van foto’s, textiel, drukproeven en linosneden tot liederen en een theatervoorstelling. Al die door De Haan geïnspireerde kunstenaars tonen in Het Weefhuis hun werk naast verwijzingen naar het leven en de gewelddadige dood van De Haan in Palestina in 1924.

De tentoonstelling is gratis te bezoeken, maar voor presentaties en voordrachten moet men zich vooraf aanmelden (via een e-mail naar [email protected]) gezien de maximale capaciteit van 50 bezoekers. Daarom vinden sommige presentaties en voordrachten twee keer op een middag plaats. Deze kosten vijf euro voor volwassenen en drie euro voor jongeren, inclusief een tekstboekje met daarin de biografie van De Haan, zijn bibliografie, achtergronden bij de presentatoren en kunstenaars en fragmenten uit veel van zijn werken. Het volledige programma vindt u hier.

De Haan was een zeer veelzijdig mens. Hij studeerde Nederlands, was leraar en promoveerde in de Rechtsgeleerdheid, maar maakte zich in Nederland onmogelijk door zijn homo-erotische romans. Zijn vader was voorzanger in de synagoge in Zaandam, maar aanvankelijk moest zijn zoon niets van het joodse geloof weten. Later kwam hij in contact met het zionisme, de beweging die een eigen staat voor de joden in Palestina wilde stichten. Omdat hij in Nederland toch niets meer te verliezen had, vertrok hij daar naartoe, om er al snel achter te komen dat je in het gebied helemaal niet zomaar even een nieuwe staat kon oprichten, want '… er wonen hier toch al mensen!'

Hij werd een anti-zionist, leerde Hebreeuws en Arabisch en werd advocaat / rechtsadviseur, probeerde tussen de Arabieren en vele joodse groeperingen te bemiddelen, ging zelfs op audiëntie bij de koning van Jordanië, maar had ook openlijk een relatie met een Palestijn. Door zijn confronterende stijl maakte hij zich ook in Palestina onmogelijk en werd hij uiteindelijk in 1924 door een zionist vermoord.