Wormerland staat voor lastige keuze over bestuurlijke toekomst

De gemeenteraad van Wormerland bezint zich op de toekomst van deze gemeente en de afgelopen maanden is gewerkt aan een toekomstbeeld. Er liggen nu zeven scenario's op tafel waarover op 21 september in de raad wordt gesproken. Daaruit moet blijken welke ideeën op voorhand al op niet op voldoende steun kunnen rekenen.

Die scenario's gaan dan van tafel, waarna de overgebleven mogelijkheden nader worden uitgediept. Het college krijgt de opdracht om ze ook met andere betrokkenen te bespreken en daarover verslag uit te brengen aan de raad. Daarna krijgen ook de inwoners een stem in het kapittel.

Scenario 1:

Het eerste scenario is 'zelfstandig maar niet alleen': de netwerkgemeente. Bestuurlijk nabij, maar goed in het samenwerken met andere overheden, maatschappelijke partners en burgers. De 'bestuurlijke bevoegdheden worden verregaand neergelegd bij de dorpen, het gemeentebestuur bewaakt de kaders.' Afhankelijk van wie de beste kwaliteit levert kan worden samengewerkt met Zaanstad, Purmerend, de BUCH-gemeenten (Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo) of de groene gemeenten. Dit klinkt aantrekkelijk, maar betekent wel het accepteren van afhankelijkheid van andere organisaties.

Scenario 2:

Het tweede scenario is 'Poort van de Zaanstreek': de bestuurlijke fusie met Zaanstad en Oostzaan. Daardoor ontstaat een krachtige gemeente met een sterke regionale positie. Zaanstad is echter 'verder weg dan de kilometerteller aangeeft,' volgens het bureau Rijnconsult dat het opstellen van de mogelijkheden begeleidde. Draagvlak zal vooral gezocht moeten worden onder nieuwe inwoners van Wormerland en in de gemeenteraad is er weinig animo voor. Eén grote Zaangemeente lijkt dan ook niet in het vat te zitten.

Scenario 3:

De derde scenario is 'Groot Waterland': een bestuurlijke fusie met Landsmeer en Oostzaan en met een open uitnodiging aan het nu nog tegenstribbelende Waterland om ook aan te sluiten. Het kan na de verkiezingen van maart volgend jaar immers allemaal anders zijn. Dit toekomstbeeld voorziet een fusiegemeente met een unieke combinatie van toerisme, recreatie en agrarische activiteiten en bovendien eentje zonder dominante kern, maar wel met een compleet pakket aan voorzieningen. Moet er gefuseerd worden dan liever op deze manier dan met Zaanstad, is het overheersende sentiment.

Scenario 4:

Scenario vier is 'Benut je buurstad': de uitvoerings- of federatiegemeente. Wormerland doet wat het kan zelf maar zoekt voor strategische dossirs, complee taken en beleidstaken aansluiting bij Zaanstad of Purmerend, of mogelijk met Alkmaar. In een dergelijke constructie lijkt Wormerland zelfstandig te blijven, maar is vraag is of dit geen opstapje naar een fusie op de langere termijn is. Het draagvlak bij de inwoners voor deze optie wordt echter hoog in geschat vanwege de geboden zelfstandigheid, terwijl de onderliggende risico's worden onderschat of niet meegewogen.

Scenario 5:

Nummer vijf kreeg de onsympathieke beschrijving 'Verdeel en heers': Wormerland heft zichzelf op en wordt opgedeeld en verdeeld onder de buurgemeenten waar de stukken het beste bij passen. Dit lijkt echter alleen aan de orde te zullen komen als alle andere mogelijkheden uitgeput zijn, en ook een stok achter de deur om te voorkomen dat Wormerland in stukken en brokken uiteenvalt.

Scenario 6:

Scenario zes is 'Nul-plus': een verbeterde versie van de Over-constructie waarbij op ambtelijk niveau wordt samengewerkt met Oostzaan. 'Want er gaan ook best wel dingen wél goed,' blijft Rijnconsult optimistisch. Maak een herstart en doe het beter. Het algemene gevoelen in de Wormerlandse raad lijkt echter dat het zinloos is om te trekken aan een dood paard. Mentaal en emotioneel is al afscheid genomen van Over, en ook in de samenleving wordt er geen enthousiasme voor verwacht.

Scenario 7:

Als laatste scenario is 'Blauw-groen' op papier gezet: de federatiegemeente. Blauw voor het water en groen voor de weiden en het verschil met 'Groot Waterland' is dat niet alleen Oostzaan, Landsmeer en Waterland meedoen maar ook meteen maar Edam Volendam en dat de zo ontstane gemeente gerund wordt zoals vroeger de deelgemeenten in grote steden. Het is nog nergens gdaan, maar dat moet geen reden zijn om koudwatervrees te laten prevaleren. Of toch wel? Wat als het het mislukt (zoals Over): wat zegt dat dan voor de toekomstbestendigheid?

Als de gemeenteraad van Wormerland tot een oordeel over alle mogelijkheden is gekomen gaat Wormerland contact zoeken met de colleges van de gemeenten in Zaanstreek - Waterland voor een gesprek over de mogelijkheden van de overgebleven scenario’s om af te tasten hoe de reacties daar uitvallen.