Wilhelminasluis geeft miljoenenopbrengst prijs
Als je niet zeker weet of er twee of drie miljoen vondsten zijn gedaan, dan zijn er héél veel zaken opgediept. Zoals wij al eerder meldden is de uitgebaggerde Wilhelminasluis in Zaandam een schatkamer gebleken voor archeologen. De gemeente vertelt er nu meer over.
Kloostermoppen uit de dertiende en veertiende eeuw. Stukken walvisbot die misschien als gewicht gebruikt werden. Tropische schelpen, koperen schuimspanen, kinderspeelgoed en aardbeienschaaltjes: wethouder Monumenten en Erfgoed Natasja Groothuismink is opgetogen. ‘Dit is fantastisch! Er is een aantal vondsten gedaan dat in Nederland alleen te vergelijken is met die van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam.' Collega Gerard Slegers van Mobiliteit en Havens & Vaarwegen spreekt van 'archeologische vondsten van onschatbare waarde’.
De plek van de Wilhelminasluis was eeuwen geleden al hét verkeersknooppunt van de Zaanstreek, waar de schepen aankwamen en mensen overstapten op de boot naar bijvoorbeeld Amsterdam. Gemeentelijk archeoloog Piet Kleij had er van tevoren nog een hard hoofd in gehad: ‘Het was eerst afwachten of we überhaupt iets zouden vinden bij het uitbaggeren. We wisten namelijk niet of bij de aanleg van de sluis in 1902 alles al was uitgebaggerd en of alle mogelijke vondsten dus al weg waren. Dat bleek niet zo te zijn, het aantal vondsten en vooral de kwaliteit ervan is echt veel meer en veel beter dan ik ooit had kunnen bedenken.'
'Er zit fantastisch mooi spul tussen, vaak uit de zeventiende en achttiende eeuw: allerlei kruiken, waaronder een baardmankruik, wijnflessen, hele kleine, fragiele medicijn- en parfumflesjes, koraal, tropische schelpen, aardewerken bakjes, potjes, zalfpotjes, kinderspeelgoed, Delfts Blauwe kommetjes en vazen, versierde pokhouten mesheften, een scheepsbouwersdissel, een jufferblok (katrol) van een schip, tinnen kannen en lepels, een tinnen wijwaterbakje, beeldjes van witte klei. En nog veel meer. Veel meer – zelfs een paar i-Phones en een Duits rijbewijs, geldig tot 20 maart 1997.’
Ontstaan van Zaandam
De vondsten zijn gesorteerd op drie vindplaatsen: in het midden van de sluis op de plek waar de dam lag - ter hoogte van de muziektent op de oostoever- , op het deel direct ten zuiden daarvan en op het deel direct ten noorden daarvan. Zo kunnen de vondsten uit de dam apart worden gehouden. Ook werd bijgehouden hoe diep ze lagen, want dat zegt iets de tijd waarin de voorwerpen in het water terechtkwamen. Kleij: ‘Interessant zijn de vroegste vondsten uit het middendeel waar de dam lag. De oudste vondsten uit dit deel, uit de dertiende en veertiende eeuw, en de zogenoemde kloostermoppen - grote middeleeuwse bakstenen van de middeleeuwse kerk die aan de sluis stond - zeggen iets over het ontstaan van de dam en de bebouwing daar omheen. En daarmee ook iets over het ontstaan van Zaandam.'
[caption id="attachment_54314" align="alignleft" width="236"] 
Alle schatten worden nu gesorteerd, schoongemaakt en onderzocht. Kleij: ‘De bijzondere en complete vondsten zijn er bij het uitzeven al uitgehaald. Maar de scherven moeten we nu allemaal gaan sorteren en bekijken: wat moeten we behouden en wat is meer van hetzelfde.’ Groothuismink: ‘We willen de vondsten natuurlijk aan onze inwoners en andere geïnteresseerden laten zien in een tentoonstelling. Maar eerst moeten de onderzoekers ermee aan de slag, zodat ze ons ook meer kunnen vertellen over wat de vondsten precies betekenen.’ Gezien de rijkdom aan ontdekkingen kan dat nog wel even duren.
[caption id="attachment_54315" align="alignnone" width="300"] 
De archeologische opgravingen worden in opdracht van de Provincie Noord-Holland uitgevoerd.
