
Ook bij de komende raadsverkiezingen voldoen niet alle 76 stembureaus in Zaanstad voor 100 procent aan de wettelijke toegankelijkheidseisen, maar zijn diverse aanpassingen en verbeteringen ingezet. Er zijn twee extra stemlokalen vergeleken met vier jaar geleden.
In de Kieswet is opgenomen dat alle stembureaus in de gemeente zodanig zijn gelegen en daarnaast zo zijn ingericht en uitgerust dat kiezers met een beperking zoveel mogelijk hun stem zelfstandig kunnen uitbrengen. In elke wijk in Zaanstad zijn meerdere stembureaus en in elke buurt is volgens wethouder Harrie van der Laan een toegankelijk stembureau te vinden: 51 voldoen aan de eisen. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen waren dit er nog 48 van de 74.
Elk stemlokaal heeft een gehandicaptenparkeerplaats op een korte afstand en daarnaast zijn overal maatregelen getroffen voor de zichtbaarheid van het stembureau, zoals beach flags en posters. Op elk stembureau zijn diverse voorzieningen aanwezig zoals een loep, de stemhokjes zijn verlicht en er is een vergrote kandidatenlijst beschikbaar.
De stembureauleden krijgen instructie hoe ze om moeten gaan met kiezers met een beperking en in hoeverre ze de kiezer hierin kunnen én mogen begeleiden. Elk adres in de gemeente ontvangt per post de kandidatenlijsten met daarop informatie over de toegankelijkheid van de stemlokalen.
Personen met een visuele beperking kunnen deze verkiezing niet alleen in het stadhuis, maar ook in de bibliotheek in Krommenie hun stem zelfstandig uitbrengen. Er wordt vanaf de ingang een tijdelijke geleidestrook gelegd tot aan het stembureau. Daarnaast is op beide locaties een stemmal aanwezig met een soundbox ter ondersteuning. Het stembiljet wordt in de mal gelegd en de instructies worden via de soundbox afgespeeld.
Voor de inrichting van inclusieve stembureaus is een gebarentolk belangrijk. Zaanstad zet via een digitale verbinding gebarentolken in bij de gemeenteraadsverkiezingen. Via een videobelportaal wordt deze online ondersteuning gratis aangeboden op de dag van de verkiezingen. Deze dienst is via een QR-code op ieder stembureau beschikbaar. Daarnaast zal bij het stemlokaal in Anna’s huis op de zorgboulevard in Zaandam van 16:00 uur tot 20.00 uur een fysieke gebarentolk aanwezig zijn.
In 2022 is een samenwerking gestart met stichting Prokkel. Die zet zich in voor ontmoetingen tussen iemand met een lichte verstandelijke beperking en iemand zonder beperking. Bij verkiezingen zullen zij als duo een dagdeel meehelpen op het stembureau. Bij elke verkiezing sinds 2022 waren meerdere duo’s actief. Het doel is om een inclusief stembureau te vormen. Het zorgt er ook voor dat mensen met een verstandelijke beperking betrokken worden bij het democratische proces.
Bij deze verkiezingen richt de gemeente voor het eerst een stembureau in dat volledig wordt bemand door jongeren tussen de achttien en 26 jaar. De gemeente wil op deze manier de instroom van jongeren in het verkiezingsproces bevorderen. Het jongerenstembureau wordt ingericht in Pathé in Zaandam.