Veel Lokaal Zaans in coalitieprogramma, maar minder stellig

Het coalitieakkoord van Zaanstad telt 44 pagina's en het 10-puntenplan waarmee Lokaal Zaans de verkiezingen won telt ruim 1200 regels. We lieten artificiële intelligentie zoeken naar de grootste inhoudelijke verschillen en daar rolde een logisch antwoord uit: het verkiezingsprogramma is ingebed in een bestuurlijk compromis. Van normatief en uitgesproken ('wij willen') naar 'we onderzoeken', 'we streven naar', 'we herijken' en 'waar mogelijk'. 

Voorbeelden daarvan zijn het vereenvoudigen van procedures (wordt onderzocht), diverse infrastructurele keuzes (worden herijkt in plaats van direct uitgevoerd), 'eerst wegen, parkeren en voorzieningen, daarna pas bouwen' wordt woningbouw gaat door, maar leefbaarheid wordt zwaarder meegewogen. VVD-wethouder van Financiën Stephanie Onclin wees LZ-aanvoerder Marianne de Boer in een debat na de verkiezingen al half geïrriteerd, half geamuseerd op de onmogelijke uitvoering van de stelling in het 10-puntenprogramme gezien de financiële realiteit.

Misschien wel de grootste koerswijziging van LZ is volgens de AI-analyse dat in het coalitieakkoord, afhankelijk van de locatie, expliciet gekozen wordt voor maar 20 tot 30 procent sociale huur en meer middenhuur en meer betaalbare koop. 'Dat is veel concreter dan het verkiezingsprogramma.'

De hand van Onclin is duidelijk terug te zien in het financiële realisme van het akkoord. 'Het verkiezingsprogramma bevat veel ambities. Het coalitieakkoord begint juist met: 'Niet alles kan.' Dat zie je vervolgens terug bij vrijwel elk onderwerp: openbare ruimte, duurzaamheid, schoolgebouwen, mobiliteit en cultuur. Vrijwel overal worden financiële beperkingen expliciet genoemd.' 

Duurzaamheid krijgt een andere prioriteit. 'Het coalitieakkoord schuift duurzaamheid duidelijk onder leefbaarheid en betaalbaarheid. Voorbeelden zijn een lagere verduurzamingsnorm voor scholen, het definitieve uitstel van zero-emissiezones, het biodivers maaien goedkoper organiseren en nadruk op uitvoerbaarheid. Dat is duidelijk minder ambitieus dan veel bestaande gemeentelijke plannen.' 

Parkeren wordt veel concreter ingevuld. Het 10-puntenplan spreekt van realistisch parkeerbeleid en eerst parkeren regelen. Het coalitieakkoord werkt dit uit tot concreet beleid: de parkeernota 2016 wordt weer het uitgangspunt, er komen hogere parkeernormen, afwijkingen van de norm worden afgeschaft, er komt een parkeerplan per wijk, betaald parkeren wordt alleen ingevoerd bij draagvlak en ondergrondse parkeergarages worden onderzocht.

Het dorpenbeleid van Lokaal Zaans is vrijwel volledig overgenomen: dorps- en wijkwethouders, gebiedsgericht werken, inwonersparticipatie, een dorpenvisie, informele dorps- en wijkraden en maatwerk per kern. Dit thema loopt als een rode draad door het hele akkoord.meer maatwerk en alle dorpen tellen mee. 'Dat is waarschijnlijk één van de meest herkenbare LZ-onderdelen van het coalitieakkoord,' oordeelt AI. 'Dit is misschien wel de grootste overwinning van Lokaal Zaans.'

Het coalitieakkoord gaat daarnaast verder dan het verkiezingsprogramma met ondermijning wat betreft  cameratoezicht, handhaving en jeugdcriminaliteit. 'Mijn voorlopige indruk is dat het coalitieakkoord voor ongeveer 60 – 70 procent inhoudelijk herkenbaar Lokaal Zaans is. De grootste veranderingen zitten niet zozeer in de richting van het beleid, maar in de noodzakelijke compromissen met VVD, D66, Denk, het CDA en de POV en de financiële beperkingen.' 

'Als ik het coalitieakkoord zou ontleden naar politieke herkomst, zou mijn indruk ongeveer zijn:

'Daarmee is het coalitieakkoord geen simpele kopie van het verkiezingsprogramma van Lokaal Zaans, maar ook zeker geen document waarin de partij haar identiteit heeft verloren. De belangrijkste veranderingen zitten in de bestuurlijke uitwerking en de noodzakelijke compromissen die horen bij een coalitie van zes partijen,' is het eindoordeel van onze AI-analist.