Op weg naar meer ruimte en veiligheid voor de voetganger
Zaankanters zijn de afgelopen jaren meer gaan lopen en dat stemt het stadhuis tot tevredenheid. Het college heeft het Actieplan toegankelijkheid en bereikbaarheid voor voetgangers naar de gemeenteraad gestuurd, met beleid om lopen verder te stimuleren.
Tijdens de sociale droogte in de coronaperiode ontdekten veel mensen het wandelen. Ze gingen vaker naar buiten voor een frisse neus of een ommetje en die gewoonte is bij velen gebleven. In 2023 gebeurde 20 procent van alle verplaatsingen te voet, ter ontspanning of met een praktisch doel. In 2018 was het aandeel lopen slechts twaalf procent.
De cijfers tonen de noodzaak aan om de loopomgeving in Zaanstad structureel te verbeteren en de openbare ruimte beter af te stemmen op de behoeften van voetgangers. 'Het doel van een goed voetgangersnetwerk is niet alleen om mensen in staat te stellen te lopen, maar ook mensen te stimuleren om vaker of verder te gaan lopen. Dit draagt bij aan de gezondheid van de Zaankanter en levert op die manier een bijdrage aan de gezonde stad,' staat in het Zaans Mobiliteitsplan 2040.
Knelpunten
Uit een inventarisatie van de meldingen van inwoners blijkt dat zij regelmatig knelpunten ervaren in hun dagelijkse looproutes. De meest voorkomende zijn:
• Geparkeerde auto’s op de stoep die de loopruimte blokkeren en onveilige situaties veroorzaken;
• Fietsers op het voetpad die hinder en conflicten veroorzaken;
• Onveiligheid en belemmerde doorgang tijdens werkzaamheden in de wijk.
Om veilig en comfortabel te kunnen lopen is het soms nodig de ruimte voor auto’s te beperken, stelt het actieplan. In straten met een te smal voetpad krijgt de inrichting als woonerf met een maximumsnelheid van 15 kilometer per uur steeds vaker de voorkeur.
Op andere plekken is een drukke weg of spoorlijn kruisen een uitdaging, omdat er geen of geen veilige plek is om over te steken. Het verbeteren van de veiligheid en kwaliteit van oversteekplaatsen verdient daarom extra aandacht. Een ander aandachtspunt is onderhoud: scheve tegels laten de mooist plannen mislukken.
Obstakels
In drukke gebieden zoals rond scholen, winkels en stations is vaak weinig stoepruimte. Uitstallingen, reclameborden en geparkeerde scooters en fietsen nemen ruimte in en blokkeren geregeld looproutes. Tijdens werkzaamheden staan bovendien nogal eens hekken in de weg. Dit alles kan onveilige en onoverzichtelijke situaties veroorzaken, vooral voor voetgangers met een kinderwagen, een visuele beperking of een rollator of rolstoel. Om de kwaliteit van voetpaden structureel te verbeteren zijn daarom heldere afspraken en richtlijnen nodig over loopruimte en toegankelijkheid.
Kaarten
De eerste stap naar meer aandacht voor de voetganger bestaat uit het in kaart brengen van het huidige netwerk aan looproutes in Zaanstad. Op die manier komen ontbrekende schakels, knelpunten en kansen in beeld. De daarmee verworven inzichten vormen vervolgens de basis voor ontwerpprincipes voor een veilige en prettige loopomgeving. Daarna volgen de belangrijkste criteria en uitgangspunten voor de inrichting van straten, kruispunten en verblijfsplekken.
De meeste mensen komen dagelijks lopend naar de winkelgebieden toe voor boodschappen, winkelen of horecabezoek. Het stadshart van Zaandam is het grootste, met meer dan 175 winkels, horecagelegenheden en twee dagen een markt op de Rozengracht. De Gedempte Gracht is inmiddels volledig voetgangersgebied. Het centrumplan dat nog in ontwikkeling is combineert woningbouw met de herinrichting van de omliggende openbare ruimte. Daarbij worden onder andere de Peperstraat en Vinkenstraat aangepakt. Beide krijgen brede trottoirs en verbeterde oversteekplaatsen.
Onlogisch centrum
Hoewel het stationsplein met de karakteristieke Zaanse huisjes veel toeristen trekt, vindt lang niet iedereen makkelijk de weg naar de Gedempte Gracht en Rozenmarkt. Loopverbindingen tussen verschillende delen van het centrum zijn niet altijd logisch of aantrekkelijk. Bewegwijzering speelt daarbij een rol, maar ook de ruimtelijke kwaliteit en oriëntatie van de routes. Daar is een kwaliteitsslag noodzakelijk. En dat geldt eveneens voor de overige winkelgebieden.
