
Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis gaat in nauw overleg met een begeleidingscommissie onderzoek doen naar het Zaanse slavernij- en koloniaal verleden en de doorwerking daarvan in het heden. In juni 2023 stelde de gemeenteraad daar maximaal 300.000 euro voor beschikbaar.
Om te zorgen dat het onderzoek breed gedragen wordt door de Zaanse samenleving is er een begeleidingscommissie samengesteld voor het aanleveren en aanboren van kennis en expertise en het actief meedenken over keuzes die gemaakt worden voor dieper onderzoek. In de commissie zitten vertegenwoordigers van de nazaten van groepen die geleden hebben onder het kolonialisme of de doorwerking daarvan (KetiKoti Comité 30 juni/1 juli Zaanstreek, de Surinaamse Klankbord Groep en de Molukse gemeenschap), erfgoedpartijen, de Stichting Samenbindende Projecten Zaanstreek namens de kerken, Discriminatie.nl Zaanstreek - Waterland en het Zaans Museum. Ook zijn vijf raadsleden lid. Daarnaast is het mogelijk dat de begeleidingscommissie op termijn uitbreidt, bijvoorbeeld met vertegenwoordigers van Zaanse industriële families.
Het onderzoek draait vooral om twee vragen: hoe groot is de invloed van de slavernij en koloniale exploitatie geweest op de ontwikkeling van de Zaanstreek en in hoeverre waren de rechtsvoorgangers van Zaanstad daarbij betrokken en hebben zij daarvan geprofiteerd? Met de antwoorden moet een genuanceerder beeld van de geschiedenis onstaan vanuit meerdere perspectieven, moeten het begrip en de banden tussen de verschillende groepen in Zaanstad worden versterkt en er erkenning komen voor de doorwerking van het slavernijverleden in het heden.