Waterschap in de startblokken voor maaironde dijken en sloten

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier begint op 1 juni met het maaien van circa 1200 kilometer dijken. Vanaf 15 juni zijn ook de circa 6000 kilometer sloten aan de beurt. Het maaien is nodig voor het behoud van veilige dijken en voor de doorstroming van water.

Bij de werkzaamheden houden het waterschap en de aannemers zich aan de gedragscode met afspraken en regels voor het onderhoud en wordt rekening gehouden met beschermde dier- en plantsoorten. Waar genoeg ruimte is, blijven in sloten zoveel mogelijk planten staan omdat dit goed is voor de flora, fauna en waterkwaliteit.

'Maaien is nodig voor droge voeten en veilige dijken. Voor de leefomgeving van vissen, vogels, amfibieën en insecten heeft maaien best veel impact. Daarom houden wij al jaren tijdens de werkzaamheden zoveel mogelijk rekening met de natuur. Sinds 2025 is er een nieuwe gedragscode voor waterschappen. Eén van de maatregelen is om een gedeelte van de begroeiing te laten staan. Allerlei dieren en insecten profiteren hiervan,' legt dagelijks bestuurder Jos Beemsterboer uit.

Bijna overal worden de dijken twee keer per jaar gemaaid. Vooraf worden ze door deskundigen gecontroleerd op broedende vogels en andere nesten. Nesten worden digitaal gemarkeerd en daar wordt omheen gemaaid of helemaal niet gemaaid. Tijdens de eerste maaironde tussen 1 juni en 15 juli blijft de helft van de vegetatie staan. Vogels, amfibieën, reptielen, vlinders en andere diersoorten kunnen zich in de vegetatie vestigen of daar naartoe vluchten.

HHNK maait de dijken voor de waterveiligheid. Een goede dijkbekleding beschermt de dijk en houdt de grond met de wortels stevig bij elkaar. Ook is door het maaien beter te zien waar kale plekken zijn of andere beschadigingen die hersteld moeten worden. Daarom wordt in september, voorafgaand aan het stormseizoen, de hele dijk gemaaid.  

HHNK maait de sloten en vaarten voor voldoende en gezond oppervlaktewater, niet voor recreatieve doeleinden. Waterplanten zijn belangrijk voor de waterkwaliteit. Ze houden de bodem vast, nemen licht en voedingsstoffen op en zijn een schuilplaats voor dieren. Hoe meer soorten waterplanten, hoe beter de kwaliteit van het water. Te veel waterplanten kunnen echter de doorstroming belemmeren. Het water kan daardoor niet goed afgevoerd worden in natte periodes, of juist aangevoerd worden in droge tijden.

Van half juni tot 1 augustus is de eerste maaironde. Over het algemeen blijft dan aan één kant van de sloot ongeveer een kwart van de waterplanten staan. Tussen de waterplanten houden zich namelijk dieren schuil. In september / oktober is de tweede maaironde, op de andere slootkant en alléén op de locaties waar het nodig is voor de doorstroming. Omdat Hollands Noorderkwartier een groot gebied is, is vooraf moeilijk te zeggen wanneer op welke locatie gemaaid wordt.

Tijdens het maaien krijgen vissen zoveel mogelijk de kans om te ontsnappen. De maaikorf van de boot heeft extra brede mazen. Als de watertemperatuur te hoog is wordt niet gemaaid, omdat de vissen daardoor snel zuurstoftekort krijgen. Het kan gebeuren dat vissen naar zuurstof happen of tijdelijk verlamd raken. Meestal herstellen de vissen en zwemmen weg.

Wie na maaiwerkzaamheden toch (dode) vissen aan het wateroppervlak ziet wordt gevraagd om het hoogheemraadschap te bellen op het nummer 072 582 8282. Dan wordt de situatie op locatie onderzocht en worden de dode vissen opgeruimd.