Scheepvaart in de havens steeds schoner - en stiller

In de Amsterdamse haven zijn de eerste stappen zichtbaar van een overgang naar schonere - en voor Zaanstad Zuid even belangrijke stillere - scheepvaart. Op steeds meer kades kunnen schepen gebruikmaken van walstroom, waardoor ze hun motoren kunnen uitzetten wanneer ze aan de kade liggen. Dat zorgt voor schonere lucht en minder geluid in de omgeving.

Ook wordt het ontgassen van binnenvaarttankers steeds verder teruggedrongen: dampen van eerder vervoerde lading worden niet langer in de open lucht vrijgelaten, maar opgevangen en verwerkt. Daarnaast stappen steeds meer schepen over op schonere brandstoffen. Slimmer varen speelt ook een belangrijke rol. Door efficiënter te plannen, wachttijden te verminderen en schepen korter in de haven te laten verblijven kunnen emissies al direct omlaag.

Waar vroeger vooral werd gekeken naar hoe schepen zo efficiënt mogelijk konden laden, lossen en doorvaren, speelt vandaag een ander vraagstuk een steeds grotere rol: hoe wordt de scheepvaart schoner, zonder het functioneren van de haven uit het oog te verliezen? Scheepvaart is onlosmakelijk verbonden met het Noordzeekanaalgebied. Juist daarom kiest Port of Amsterdam ervoor om niet af te wachten tot internationale regels volledig zijn uitgekristalliseerd, maar nu al te sturen waar dat kan.

In een havengebied waar schepen langs woonwijken varen en aan kades liggen en dag en nacht actief zijn, staat de vraag steeds centraler hoe uitstoot en hinder stap voor stap kunnen worden verminderd. 'Als we wachten tot alle internationale regels klaar zijn, lopen we achter de feiten aan,' zegt Henri van der Weide van het team Clean Shipping van Port of Amsterdam. 'Dan missen we kostbare tijd om de impact van scheepvaart kleiner te maken. Als haven kiezen we er daarom voor om nu al te sturen: we investeren in walstroom en infrastructuur, belonen schonere schepen via havengelden en stellen gerichte eisen op plekken dicht bij de stad. Zo versnellen we de transitie waar het kan.'Afwegen en balanceren

Die transitie gaat niet vanzelf. Nieuwe brandstoffen vragen om forse investeringen en daar zitten andere veiligheidseisen aan. Aanpassingen aan schepen kosten tijd en geld en wat technisch mogelijk is, laat zich niet altijd meteen opschalen. Daarbij speelt nog een bredere vraag. De haven heeft ook een economische rol en blijft zich ontwikkelen. Hoe verhouden groei en verduurzaming zich tot elkaar? En in hoeverre is het mogelijk om economische ontwikkeling los te koppelen van uitstoot?

'Die vragen lopen als een rode draad door de keuzes die de haven maakt in de transitie naar schonere scheepvaart. Schone scheepvaart vraagt daarom voortdurend om afwegen en balanceren: tussen ambitie en haalbaarheid, tussen tempo maken en veilig varen,' aldus Port of Amsterdam. De haven kan dit niet alleen en zoekt daarom actief de samenwerking met andere havens, bedrijven en overheden. Zo werkt de haven samen met Rotterdam en Antwerpen / Brugge aan gezamenlijke afspraken voor veilig bunkeren van alternatieve brandstoffen en aan een gedeeld auditsysteem voor bunkeroperators. Het uiteindelijke doel is dat in 2050 de scheepvaart in en rond de haven emissievrij is.