Port of Amsterdam maakt werk van daadwerkelijk walverlof

Port of Amsterdam heeft de richtlijnen aangescherpt om zeevarenden vaker van boord te laten gaan. Uit recent onderzoek blijkt dat walverlof in de haven niet vanzelfsprekend is, hoewel het om een internationaal vastgelegd recht gaat.

De nieuwe richtlijnen maken duidelijker wat van terminals wordt verwacht om walverlof mogelijk te maken. Ook start de haven met maatregelen om praktische drempels weg te nemen, zoals vervoer van en naar de wal. Walverlof geeft zeevarenden de mogelijkheid om tijdens een havenbezoek van boord te gaan, familie te bellen, boodschappen te doen, een stad te bezoeken of gebruik te maken van voorzieningen aan wal. Dat is belangrijk voor hun welzijn, zeker omdat ze vaak maanden aan boord verblijven en het werk veel stress met zich meebrengt.

Toch lukt het in de praktijk niet altijd om van boord te gaan, aldus Port of Amsterdam. 'Procedures zijn soms onduidelijk, terminals zijn strikt beveiligd en vervoer van het schip naar de wal is niet overal goed geregeld. Ook kunnen kosten voor vervoer een drempel vormen. Daardoor blijft walverlof soms een recht op papier.'

Dat moet veranderen. Van terminals wordt verwacht dat zij walverlof expliciet opnemen in hun beveiligingsplan, met duidelijke en werkbare procedures voor bemanningen die van boord willen. Volgens Rijkshavenmeester Milembe Mateyo draait het niet alleen om beleid, maar vooral om de uitvoering in de praktijk: 'Het gaat erom dat walverlof echt werkt. Daarom toetsen we vooraf hoe walverlof in de beveiligingsplannen geborgd is en kijken we tijdens inspecties of terminals zich daar ook aan houden. Als dat niet zo is, gaan we met partijen in gesprek om het te verbeteren.' 

Sinds de invoering van strengere internationale beveiligingsregels zijn veel terminals minder toegankelijk geworden. Dat kan in de praktijk wringen met het welzijn van zeevarenden. Mateyo benadrukt dat dit niet hoeft: 'Veiligheid en walverlof kunnen prima samengaan. Het vraagt wel om duidelijke afspraken en om daadwerkelijk te benutten van wat binnen de regels mogelijk is. De hele keten heeft hierin een rol: terminals, reders, agenten, vervoerders en ook wij als havenbedrijf.' Port of Amsterdam gaat als toezichthouder controleren of terminals de afspraken naleven.  

Naast de aangescherpte richtlijnen start Port of Amsterdam met een pilot voor schepen die aan openbare palen en boeien liggen. Juist op deze plekken is walverlof vaak lastig te organiseren, omdat er geen directe toegang tot de wal is. Samen met de bootslieden van De Koperen Ploeg is daarom een pilot gestart.

Hierbij wordt één gratis retourrit per scheepsbezoek aangeboden voor bemanningsleden die op publieke locaties zonder directe waltoegang liggen. Vanaf de kade kunnen zij verder reizen naar bijvoorbeeld het Zeemanshuis of andere voorzieningen. Ook Cargill stelt op haar terminallocatie gratis vervoer beschikbaar voor zeevarenden.