Nieuws via lokale omroep op de schop: minder lokaal

Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd waarin de financiering van lokale omroepen voortaan gebeurt vanuit het Rijk. Er komt achttien miljoen bij. Het aantal lokale omroepen wordt teruggebracht van ruim 200 naar 80, met 'een duidelijke streekfunctie en een stevigere, toekomstbestendige organisatie'. In Zaanstad en Wormerland gaat het sinds begin 2022 om De Orkaan.

'Lokale omroepen bewaken de democratie dicht bij huis en zorgen voor verbinding met de lokale cultuur. Ze vertellen de verhalen die de landelijke media niet bereiken en zorgen ervoor dat je weet wat er speelt in jouw directe omgeving. Met deze wetswijziging komen er meer stabiele omroepen die extra journalisten kunnen inhuren. Dat is een enorme stap dichterbij toegang tot kwalitatieve lokale journalistiek voor iedereen,' aldus Letschert. Knelpunten zijn nu bijvoorbeeld onvoldoende financiering en veel lokale omroepen werken op een te kleine schaal. Dat gaat overigens niet op voor De Orkaan: de opvolger van het grotendeels op vrijwilligers draaiende RTVI Zaanstreek krijgt sinds 2024 en ook in 2027 jaarlijks een professionaliserings-subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Ook in 2024 en in 2025 kreeg De Orkaan deze bijdrage van een kwart miljoen euro van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en ongeveer 125.000 euro per jaar van Zaanstad en Wormerland.

In het nieuwe stelsel gaan lokale publieke omroepen vaker gebieden met meerdere gemeenten bedienen. Dat moet zorgen voor meer samenwerking, waardoor omroepen de journalistieke kwaliteit kunnen verbeteren. De streekindeling komt voort uit een samenwerking tussen de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen en de Vereniging Nederlandse Gemeenten. In de aanloop naar het nieuwe stelsel werken veel lokale omroepen al samen of bereiden zich hierop voor. Welke kant het hier op zal gaan is nog onduidelijk. De financiering van de lokale omroepen loopt nu nog via het gemeentefonds. Het Rijk keert daaruit per jaar ongeveer dertien miljoen uit. Daarbovenop investeert het Rijk straks nog eens structureel achttien miljoen. Gemeenten kunnen ook in het nieuwe stelsel wel financieel blijven bijdragen aan de lokale omroep.

Het wetsvoorstel wordt ingediend bij de Tweede Kamer. Als het nog dit jaar wordt aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer kan het nieuwe stelsel op 1 januari 2028 beginnen. Er wordt op dit moment ook gewerkt aan een hervorming van het landelijke publieke omroepstelsel. Het streven is om die wet voor de zomer in internetconsultatie te laten gaan.