Niet elk winkelgebied blijft vanzelf vitaal, waarschuwt onderzoek

Het aantal winkels in de Randstad neemt af en centrumgebieden veranderen van winkelgebied naar brede ontmoetingsplekken met horeca, cultuur en andere voorzieningen. Dit blijkt uit het Koopstromenonderzoek Randstad 2025, dat is uitgevoerd in alle gemeenten van Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht in opdracht van de drie provincies.

Na de coronapandemie kreeg Nederland te maken met hoge inflatie en dalend consumentenvertrouwen. Tegelijkertijd veranderde het koopgedrag verder door de groei van online winkelen en door veranderende wensen van consumenten. 'Het koopstromenonderzoek laat zien dat niet elk winkelgebied vanzelf vitaal blijft. Juist daarom moeten we keuzes durven maken en investeren waar het verschil gemaakt kan worden. Kijk bijvoorbeeld naar Beverwijk. 10 jaar geleden kampte het centrum met leegstand tot wel 25 procent. Door gericht te investeren in de herontwikkeling van het winkelcentrum en de belangrijkste winkelstraat, zie je dat het centrum weer aantrekkelijker wordt. De provincie biedt ook subsidie om ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente beter te laten samenwerken. Investeren in sterke, compacte winkelcentra werkt echt,' zegt Gedeputeerde Esther Rommel.

Het aantal winkels en het totale winkelvloeroppervlak in de Randstad is verder afgenomen, vooral in de niet-dagelijkse detailhandel zoals mode en elektronica. De dagelijkse sector, zoals supermarkten, groeit juist in veel gemeenten. Tegelijkertijd staan kleine supermarkten in kleine kernen onder druk door schaalvergroting en smallere marges. De kernen Westzaan, Driehuis en Den Dolder zagen tussen 2021 en 2025 een supermarkt zijn deuren sluiten. Grote en onderscheidende binnensteden blijken steeds aantrekkelijker voor bezoekers. Zij weten hun marktaandeel te vergroten, ondanks de afname van het aantal winkels. Middelgrote centra laten een wisselend beeld zien. Hier wordt het onderscheidend vermogen steeds belangrijker. 

Volgens het onderzoek verandert de rol van centrumgebieden. Waar winkels vroeger de belangrijkste trekker waren, draait het nu steeds meer om een mix van functies zoals horeca, cultuur, dienstverlening en wonen. Ook toerisme speelt hierbij een belangrijke rol: ruim 40 procent van de horecabestedingen in de Randstad hangt samen met toeristische bezoekers. Buurt- en wijkcentra blijven belangrijk voor dagelijkse voorzieningen. Hier zorgen supermarkten en andere basisvoorzieningen voor een stabiele positie en relatief lage leegstand. 

De groei van online winkelen zet door, maar minder snel dan in eerdere jaren. In sectoren zoals mode, sport en elektronica blijft het aandeel online bestedingen stijgen. In sectoren zoals woninginrichting, doe-het-zelf en dagelijkse detailhandel stabiliseert dit aandeel juist. Het onderzoek laat zien dat de voorzieningenstructuur in de Randstad nog steeds stevig is, maar op sommige plekken onder druk staat. Vooral de centrale winkelgebieden dicht bij grotere steden hebben moeite om hun positie te behouden. Investeren in kwaliteit, samenwerking tussen gemeenten, ondernemers en vastgoedeigenaren en duidelijke ruimtelijke keuzes blijven daarom belangrijk.