Focus op kunst, cultuur en broedplaatsen als aanjagers economie

Het college wil kunst en cultuur een boost geven om de algehele attractiviteit van Zaanstad te vergroten. 'Een rijk cultureel leven maakt Zaanstad veerkrachtig en aantrekkelijk. De culturele sector zorgt ook voor innovatie en ondernemerschap. Zo versterken cultuur en economie elkaar,' aldus wethouder Stephanie Onclin. 

Het college wil dat meer werk wordt gemaakt van broedplaatsen om de culturele en economische groei te stimuleren. Zaanstad heeft daarnaast laten uitzoeken wat de mogelijkheden zijn om meer externe financiering voor cultuur aan te trekken en er ligt een nieuw akkoord tussen het primair onderwijs, de gemeente en FluXus om cultuureducatie mogelijk te maken voor alle kinderen.

Zaanstad telt nu meerdere broedplaatsen, zoals de Hellema en maakgemeenschap De Hoop. Het zijn locaties waar makers, ondernemers en bewoners elkaar ontmoeten. Er ontstaan veel nieuwe economische en culturele ideeën en initiatieven.  Broedplaatsen bieden betaalbare werkruimte voor kunstenaars en creatieve ondernemers waardoor creatieve initiatieven, ondernemerschap, artistieke samenwerking en cross-over tussen kunstdisciplines vanzelfsprekend worden. Op ontwikkellocaties als het Hembrugterrein, de Achtersluispolder of Kogerveld zijn broedplaatsen vaak aanjagers van de levendigheid.

De gemeente Zaanstad wil ook meer broedplaatsen om het ondernemerschap te stimuleren en de creatieve en culturele sector verder te laten groeien. Om dit te kunnen realiseren heeft Adviesbureau Stipo in opdracht van Zaanstad een Aanpak Broedplaatsen opgesteld.  

Stipo adviseert onder andere om capaciteit vrij te maken voor een coördinator broedplaatsenaanpak, om gemeentelijk vastgoed slim in te zetten en om samen te werken met pandbeheerders. Het advies beschrijft een meerjarenaanpak met een opstartfase, een uitbouwfase en uiteindelijk een zogenoemde verankerfase waarin broedplaatsen een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de stedelijke ontwikkeling in Zaanstad.

Het onderzoek naar vormen van externe financiering om alle lokale culturele ambities te realiseren en uiteindelijk tot meer samenwerking en meer zelfredzaamheid komen heeft het advies opgeleverd om als gemeente vooral basisvoorwaarden te scheppen en dan de culturele sector zélf verder te laten groeien. Dan kunnen culturele instellingen en initiatieven ook zelf beter werken aan hun financiering.

Zaanstad kan de sector ondersteunen door het maken van een meerjarig subsidiestelsel in plaats van de huidige financiering per jaar en door een vastgoedagenda voor cultuur te maken. Zaanstad kan ook helpen om de kennis en capaciteit van instellingen te vergroten en door meer te co-financieren samen met andere partijen. Ook adviseert het rapport de gemeente om zich meer als ontwikkelpartner op te stellen én om cultuur nog meer te verbinden aan de gemeentelijke thema’s en de Zaanse strategische opgaven.

Onderdeel van het nieuwe cultuureducatie-akkoord voor het schooljaar 2026 – 2027 is een nieuwe afspraak over de financiering van het Cultuurmenu: de gemeente en de scholen dragen de kosten voortaan gezamenlijk 50/50. Via dit programma maken alle leerlingen in Zaanstad jaarlijks binnen schooltijd kennis met activiteiten als theater, muziek, erfgoed en beeldende kunst. Zo komen kinderen al op jonge leeftijd in aanraking met kunst en cultuur. Het akkoord heeft een looptijd van twee jaar. Het streven is om vanaf 2028 een cultuureducatie-akkoord met een looptijd van vier jaar te sluiten.