Experts adviseren tegen miljardensubsidie voor Tata Steel

Meer dan 100 economen, hoogleraren en lectoren roepen het kabinet in een brief op om af te zien van de voorgestelde miljardensubsidie aan Tata Steel Nederland. De brief, gepubliceerd in het weekblad Economisch Statistische Berichten, verschijnt enkele weken voor het Kamerdebat over de overeenkomst met de staalproducent.

In september 2025 sloot het toenmalige kabinet een intentieverklaring met Tata Steel Nederland over de verduurzaming van de locatie in IJmuiden. Daarbij werd toegezegd dat de overheid hieraan twee miljard euro kan bijdragen. Volgens de economen kunnen deze publieke middelen echter veel effectiever worden ingezet voor investeringen die het concurrentievermogen van Nederland echt ondersteunen.

Het gaat daarbij niet alleen om de miljarden aan subsidie, maar ook om zaken als arbeidscapaciteit, fysieke ruimte, milieuruimte waaronder stikstof en de schaarse duurzame energie en netcapaciteit. Op dit alles legt Tata Steel een aanzienlijk beslag en zo wordt de ruimte voor verduurzaming en groei van andere economische activiteiten beperkt.

Het streven naar strategische autonomie, ofwel een Europese staalindustrie die is ingericht op de lange termijn, kan volgens de economen een legitiem argument zijn. Maar dat vereist Europese coördinatie via Europese aanbestedingen. Voor Nederland is strategische autonomie volgens hen een illusie. In een land zonder ijzererts dat alle grondstoffen importeert, maakt het voor autonomie weinig verschil of grondstoffen of staal wordt geïmporteerd, vooral als de productie van staal grotendeels voor de export is.

Ook blijft de staalproductie in Nederland structureel duurder dan elders in Europa door hogere energiekosten, waarschuwen de economen. Daarnaast ontbreekt een harde, afdwingbare garantie van Tata Steel India om verliezen in IJmuiden op te vangen of aanvullende investeringen te financieren. In het geval van verdere verliezen, herstructurering of faillissement zijn de publieke middelen daardoor onvoldoende beschermd en dreigt Tata Steel bij iedere tegenvaller terug te komen voor aanvullende publieke steun.