Banengroei staat of valt met ontwikkeling energieprijzen

Werkenden en werkzoekenden krijgen te maken met een arbeidsmarkt die verandert en tijdelijk minder groeikansen biedt. Hoewel de arbeidsmarkt structureel krap blijft, valt de banengroei terug als de energieprijzen lange tijd hoog blijven, zo blijkt uit de Arbeidsmarktprognose 2026 - 2028 van het UWV.

Als dat gebeurt zullen er tot en met 2028 landelijk ongeveer 75.000 minder banen bijkomen dan wanneer de energieprijzen eerder dalen. Tussen regio’s zijn verschillen te zien in de baanontwikkeling. In Zaanstreek - Waterland daalt de werkgelegenheid in sectoren als detailhandel en industrie, die er sterk zijn vertegenwoordigd. Ook in de groothandel en financiële dienstverlening neemt het aantal banen af.

De landbouw- en de transportsector blijft stabiel. Groei is vooral te vinden in sectoren als de bouw, zorg & welzijn, specialistische zakelijke diensten, overige diensten, het openbaar bestuur, onderwijs en ICT. Veel van deze groeisectoren zijn in Zaanstreek - Waterland ondervertegenwoordigd. In de drie arbeidsregio’s in Noordelijk Noord-Holland valt de banengroei tijdelijk nagenoeg stil zolang de energieprijzen hoog blijven.  

Op korte termijn zorgen de energieprijzen voor veel economische onzekerheid. Nederland blijft afhankelijk van andere landen voor grondstoffen en (digitale) technologieën. Daarnaast leiden de tarieven vanuit de Verenigde Staten, handelsspanningen en de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne tot algemene prijsstijgingen en consumptiedalingen. Daardoor daalt de vraag naar arbeid.

'De sectoren vervoer, industrie en uitzendbranche worden het hardste geraakt door de hogere energieprijzen en economische onzekerheid. Tegelijkertijd zorgen structurele ontwikkelingen zoals de opkomst van artificiële intelligentie en de vergrijzing voor verschuivingen: er ontstaan meer banen in onder meer de zorg en ICT,' aldus arbeidsmarktdeskundige van het UWV Bedia Can. 

De komende jaren vindt een verdere verschuiving plaats van zelfstandigen naar werknemers. De volledige hervatting van de handhaving op schijnzelfstandigheid vanaf 1 januari 2025 door de Belastingdienst heeft een ontmoedigend effect op zelfstandigen zonder personeel. Het aandeel ZZP"ers op de arbeidsmarkt is gedaald. Het grootste deel is aan het werk gegaan als werknemer, maar een deel is van de arbeidsmarkt verdwenen.

Naar verwachting zet deze verschuiving de komende jaren door. Tot 2028 neemt het aantal banen van zelfstandigen in  Zaanstreek - Waterland naar verwachting af met circa 500. Daar komt het aantal zelfstandigen uit rond 51.600.