Zaanse schilder Arnold de Lange brengt de IJsselkogge tot leven

Maritiem schilder Arnold de Lange (1968, Wormerveer) uit Wormer heeft als aandenken aan het IJsselkoggeproject een doek gemaakt waarop een kogge met alle kenmerken van het in 2016 opgegraven middeleeuwse schip over de IJssel naar Kampen vaart.

De scène speelt zich af rond 1450. Alle resultaten van de opgraving zijn erin verwerkt: de drie schepen, de verdwenen IJsseloever, de houten beschoeiingen, kubvisserij, zeegvisserij, de verdwenen rivierarm ter hoogte van Brunnepe, de runderen (lading rundvlees aan boord), de Kamper Stadsbrug en de lage waterstand.

De IJsselkogge is een gaaf bewaard gebleven Koggeschip uit de eerste helft van de 15e eeuw. In 2009 werd voor het eerst een wrak gesignaleerd bij sonar o nderzoek van de rivierbodem van de IJssel bij Kampen. In april 2011 werd de eerste duik op het wrak uitgevoerd en kon het worden geïdentificeerd als een kogge.

In totaal drie wrakken

In oktober 2012

werd

bij uitgebreider archeologisch onderzoek de hoge waarde vastgesteld en werden rondom nog twee kleinere wrakken aangetroffen. In 2016 werden de drie wrakken in het kader van het project Ruimte voor de rivier opgegraven. Bijzonder is dat deze acheologische vindplaats is aangetroffen op een afstand van slechts 150 meter van de werf van de Kamper Kogge .

Meters onder het zand

Het schip zat tot vier meter onder het zand in de bodem van de IJssel. Alleen aan stuurboord stak het boven de bodem uit en dat laatste was de reden dat het wrak werd ontdekt. Op een kaart van Jacob van Deventer uit omstreeks 1560 (hieronder) is Kampen afgebeeld, met de vindplaats van het wrak.

Omdat het schip altijd zoet water h ad gelegen bev ond het zich in zeer goede staat. Ook bleek het hout niet te zijn aangetast door de paalworm die sinds de 17e eeuw in zout water voorkomt. Eerder gevonden kogges in de vroegere Zuiderzee hebben altijd in zout water gelegen, waardoor die wrakken in een veel slechtere conditie waren .

Gaaf en compleet

Ook bij Antwerpen en Bremen zijn koggewrakken gevonden, maar ook die zijn in de loop van de eeuwen aangetast. Daarnaast zijn de meeste eerder gevonden koggewrakken geheel of gedeeltelijk uiteen geslagen en niet compleet. Het nu in de gemeente Kampen gevonden schip is IJsselkogge gedoopt en is het meest gave exemplaar dat ooit gevonden is. Bovendien is de IJsselkogge als één geheel in de bodem bewaard gebleven en daardoor veel completer dan ooit ergens is aangetroffen.

[embed][/embed]

De IJsselkogge heeft een lengte van twintig meter en is acht meter breed. Uit archeologisch duikonderzoek is gebleken dat het schip geen lading bevat. Bijzonder is dat in het voorschip een braadspit (een houten lier) is aangetroffen en dat bij de mast de bevestigingsconstructie van het staand want nog aanwezig was. Uit onderzoek van het hout blijkt dat de bouwdatum tussen 1415 en 1420 is .

Bewust afgezonken

Vermoedelijk is het schip bewust afgezonken om de stroomsnelheid van het water te verhogen waarmee verzanding van de IJssel kon worden tegengegaan. Dit vermoeden lijkt te worden bevestigd doordat geheel onverwacht vlak naast en half onder de IJsselkogge nog twee kleinere scheepswrakken werden gevonden.

Het eerste is een soort aak met een lengte van zeker acht meter en is gedateerd in het jaar 1410. Het tweede kleine scheepswrak lijkt op een punterachtig vaartuig en heeft een lengte van dertien meter.

Goede plek gezocht

Vanwege de sterke band die Kampen vanuit de middeleeuwen al met kogges en de Hanze heeft, is de gemeente bezig met het ontwikkelen van een plan om het wrak in die stad een goede plek te geven.

[embed][/embed]