Politievrijwilligers hoger op agenda raad dan bij korps zelf

Op initiatief van VVD-fractievoorzitter Stephanie Onclin schaarde een raadsmeerderheid zich afgelopen week achter een motie om als gemeente de politie te steunen bij het onder de aandacht brengen van het bestaan van politievrijwilligers , om zo de werkdruk bij het korps te verlichten. De politie vond dat een prima idee, aldus Onclin. Maar in een update over de personeelsbezetting wordt er met geen woord over grept.

De onderbezetting bij de politie werd eerder door de raad besproken naar aanleiding van een notitie over de stand van zaken. 'Het is jammer dat de vrijwilligers daarin niet genoemd werden,' zei Onclin vorige week. Maar nu zijn ze opnieuw over het hoofd gezien ondanks de morele steun van de gemeenteraad van Zaanstad, waar alleen de SP, GroenLinks, Rosa en de Partij voor de Dieren de motie niet steunden. Burgemeester Jan Hamming had al gewaarschuwd: er komen pas in 2022 weer vacatures voor dergelijke vrijwilligers. Hij sprak van 'een sympathieke motie,' maar op een te vroeg moment.

Invallen de norm

De personele bezetting van de Eenheid Noord-Holland laat de komende jaren een onderbezetting zien in de gebiedsgebonden politiezorg (GGP) en de generieke opsporing. Binnen de GGP worden vooral meer agenten die kunnen zorgen voor de afhandeling van incidenten node gemist. De roosters daarvoor moeten 24 uur per dag zeven dagen in de week gevuld zijn, omdat de noodhulpvragen van burgers niet uit- of afstelbaar zijn. 'De personele onderbezetting in de eenheid is in de fase beland dat er incidenteel schaarste is in het vullen van de roosters van de GGP,' aldus de update van het korps. Zowel landelijk als in onze provincie is het uitgangspunt dat teams een eenheden elkaar te hulp schieten als er gaten in roosters dreigen te vallen.

'Dit betekent dat alle politieonderdelen en alle politiemedewerkers in principe een bijdrage leveren aan het verlichten van de roosterdruk in de GGP en er in alle domeinen lastige keuzes worden gemaakt,' aldus de notitie. In Noord-Holland lukt het niet meer altijd om alle roosters van de GGP rond te breien met het daarvoor beschikbare personeel en daarvoor worden dan mensen van andere afdelingen ingezet. Operationeel leidinggevenden en wijkagenten worden bijvoorbeeld voor 20 procent van hun werkzaamheden ingezet voor de GGP. Er is ook een groep van ruim 70 medewerkers uit diverse andere organisatieonderdelen zoals de staf en de Vreemdelingendienst die op basis van vrijwilligheid diensten meedraaien binnen de basisteams.

Minder capaciteit elders

Dit geschuif met mensen betekent wel dat er bijvoorbeeld minder capaciteit is voor (grootschalige) opsporingsonderzoeken, verkeerscontroles, evenementen of de probleemgerichte aanpak van (lokale) veiligheids- en ondermijningsvraagstukken. De verwachting is dat de personele bezetting dit jaar verder zal afnemen en dat er een structureel tekort opdoemen voor het vullen van de roosters. Op welk moment dit het geval is hangt af van veel factoren, zoals het weer opstarten van evenementen, de ontwikkeling van maatschappelijke onrust of bijstand aan andere eenheden. De politie gaat er vanuit dat de afname in personele bezetting aanhoudt tot en met 2022 en dat de tekorten daarna ieder jaar zullen gaan afnemen.

Nog jaren problemen

De verwachting is dat de bezetting in 2025 weer op het niveau van de vastgestelde formatie is, aldus de Eenheid Noord-Holland. 'Om goed met de feitelijke situatie mee te kunnen bewegen wordt de capaciteit voortdurend gemonitord en worden maatregelen geïntensiveerd en/of toegevoegd wanneer dat nodig is en afgeschaald zodra dat kan. Dit uiteraard in nauwe afstemming met het bevoegd gezag. Continu moet worden afgewogen welke operationele werkzaamheden tijdelijk kunnen worden verminderd of zelfs stilgelegd ten behoeve van de incidentafhandeling in de GGP.'

Zelf maar regelen

Het tekort aan menskracht in het blauw is de SP, Rosa, GroenLinks en de PvdD een doorn in het oog en zij zien er niets in om dan maar vrijwilligers de kastanjes uit het vuur te laten halen. Roland van Braam (SP) noemde het 'een zwaktebod': er zijn gewoon te weinig agenten. Melchior Mattens (Partij van de Dieren) vreest dat 'vrijwilligers op straat gaan lijken op een burgerwacht,' wat door de voostanders van de motie werd weggewuifd: er is een strenge selectie gevolgd door een opleiding en bovendien komen de vrijwilligers in verschillende geledingen van het korps terecht. De algemene reden om tegen te stemmen: als de politie een dergelijke toevoeging wil, dan moet ze zelf maar zorgen dat ze die krijgt.